PL

Silniki dwunapięciowe

Połączenia 6, 9 i 12 wyprowadzeń dla dwóch napięć sieci

Dwa sposoby uzyskania dwóch napięć

Silnik dwunapięciowy jest przeznaczony do pracy w dwóch różnych sieciach bez zmiany uzwojenia: zmienia się tylko sposób połączenia jego cewek w skrzynce zaciskowej. Przy obu napięciach każda cewka otrzymuje to samo napięcie i daje tę samą moc; przy wyższym napięciu prąd jest w tej samej proporcji mniejszy. Istnieją dwa systemy:

SystemStosunek napięćPrzykłady z tabliczkiWyprowadzenia
Gwiazda-trójkąt\(\sqrt{3}\)230/400 V, 400/690 V, 220/380 V6
Szeregowo-równolegle (uzwojenie dzielone)2230/460 V, 220/440 V, 208-230/460 V9 lub 12

Pierwszy jest typowy w Europie i w normach IEC, drugi – w silnikach NEMA w Ameryce Północnej i w dużej części Ameryki Łacińskiej, gdzie współistnieją sieci 220–230 V i 440–460 V.

6 zacisków: gwiazda lub trójkąt

Każda faza to jeden obwód o dwóch końcach (U1-U2, V1-V2, W1-W2). Przy niższym napięciu łączy się ją w trójkąt, przy wyższym w gwiazdę. Ułożenie zwór, tabliczkę znamionową i rozruch gwiazda-trójkąt omówiono w poradniku o połączeniu gwiazda-trójkąt.

9 wyprowadzeń w gwiazdę

741852963
Każda faza ma dwie połówki: zewnętrzną z wyprowadzeniami 1-4, 2-5 i 3-6 oraz wewnętrzną z wyprowadzeniami 7, 8 i 9, połączoną wewnątrz z punktem gwiazdowym.

Numeracja NEMA biegnie spiralnie: 1, 2 i 3 to początki połówek zewnętrznych, 4, 5 i 6 – ich końce, 7, 8 i 9 – początki połówek wewnętrznych. Przy wyższym napięciu obie połówki każdej fazy są połączone szeregowo, przy niższym – równolegle, tworząc dwie gwiazdy (YY).

NapięcieL1L2L3Połączyć
Wyższe (szeregowo), np. 460 V1234-7, 5-8, 6-9
Niższe (równolegle), np. 230 V1-72-83-94-5-6

Przy niższym napięciu połączone wyprowadzenia 4, 5 i 6 tworzą punkt drugiej gwiazdy. To połączenie wykorzystuje też rozruch part winding: rozruch na 1-2-3, a potem dołączenie 7-8-9.

9 wyprowadzeń w trójkąt

NapięcieL1L2L3Połączyć
Wyższe (szeregowo)1234-7, 5-8, 6-9
Niższe (równolegle)1-6-72-4-83-5-9—

Przy wyższym napięciu połączenie jest takie samo jak w silniku w gwiazdę, ale przy niższym – inne, dlatego trzeba wiedzieć, z którym typem mamy do czynienia. Bez tabliczki można je rozróżnić multimetrem: w silniku w gwiazdę wyprowadzenia 7, 8 i 9 mają ciągłość między sobą (przez wewnętrzny punkt gwiazdowy), a pozostałe tworzą pary (1-4, 2-5, 3-6); w silniku w trójkąt są trzy grupy po trzy wyprowadzenia z ciągłością.

12 wyprowadzeń

Gdy wyprowadzone są wszystkie dwanaście końców, silnik można połączyć w gwiazdę lub w trójkąt przy każdym z dwóch napięć. Pozwala to na przykład na rozruch gwiazda-trójkąt zarówno przy 230 V, jak i przy 460 V.

PołączenieL1L2L3Połączyć
Trójkąt, niższe napięcie (równolegle)1-6-7-122-4-8-103-5-9-11—
Trójkąt, wyższe napięcie (szeregowo)1-122-103-114-7, 5-8, 6-9
Gwiazda, niższe napięcie (równolegle)1-72-83-94-5-6, 10-11-12
Gwiazda, wyższe napięcie (szeregowo)1234-7, 5-8, 6-9, 10-11-12

Tabele w tym poradniku przedstawiają typowe połączenia według NEMA MG 1. Niektórzy producenci numerują lub grupują wyprowadzenia inaczej: rozstrzyga zawsze schemat na tabliczce lub w pokrywie skrzynki zaciskowej.

Co się dzieje przy błędnym podłączeniu

Po podłączeniu silnika dwunapięciowego warto uruchomić go na biegu jałowym i zmierzyć prąd we wszystkich trzech fazach: wartości powinny być zbliżone do siebie i wyraźnie mniejsze od znamionowej. Jeśli oznaczenia wyprowadzeń zaginęły, identyfikacja połówek i ich biegunowości wymaga osobnej próby; w razie wątpliwości lepiej oddać silnik do warsztatu przezwajania.

Jednofazowe silniki dwunapięciowe

Silniki jednofazowe 115/230 V działają na tej samej zasadzie: uzwojenie główne jest podzielone na dwie połówki łączone równolegle przy 115 V i szeregowo przy 230 V, a w wielu z nich uzwojenie pomocnicze jest połączone równolegle z jedną z połówek, tak że zawsze pracuje przy 115 V. Działanie uzwojeń głównego i pomocniczego wyjaśniono w podstawach silników jednofazowych.

Powiązane poradniki