Sześć zadań rozwiązanych krok po kroku, od najprostszych po źródła sterowane i prąd przemienny
Sześć zadań uporządkowanych od najłatwiejszego do najtrudniejszego. We wszystkich stosuje się tę samą metodę: odłączyć obciążenie, obliczyć napięcie stanu jałowego \(V_{Th}\), obliczyć rezystancję (lub impedancję) zastępczą \(R_{Th}\) i ponownie podłączyć obciążenie. Teorię znajdziesz w twierdzeniach Thévenina i Nortona, a wyniki dla prądu stałego możesz sprawdzić w analizatorze obwodów.
Oblicz prąd i moc w obciążeniu \(R_L = 6\ \Omega\) podłączonym między A i B.
Przy rozwartych A–B do obciążenia nie płynie prąd, więc \(V_{Th}\) jest napięciem dzielnika. Po zwarciu źródła R1 i R2 są połączone równolegle:
Układ zastępczy Nortona: \(I_N = V_{Th}/R_{Th} = 4\ \text{A}\) równolegle z 2 Ω.
Dwie równoległe gałęzie zasilają zaciski A–B. Oblicz prąd w obciążeniu 4 Ω.
Przy rozwartych A–B obie gałęzie tworzą jedno oczko. Prąd płynący z gałęzi 1 do gałęzi 2 wynosi:
(To ten sam wynik, który daje twierdzenie Millmana.) Po wyłączeniu obu źródeł 4 Ω i 2 Ω są połączone równolegle:
Oblicz układ zastępczy Thévenina, prąd w obciążeniu 5 Ω i obciążenie, które pobiera maksymalną moc.
Przy rozwartych A–B przez R2 nie płynie prąd, więc cały prąd źródła płynie przez R1. Po wyłączeniu źródła prądowego (rozwarcie) R1 i R2 są połączone szeregowo:
Maksimum mocy: przy \(R_L = R_{Th} = 15\ \Omega\), \(P_{max} = \dfrac{V_{Th}^2}{4 R_{Th}} = \dfrac{400}{60} = 6{,}67\ \text{W}\).
Sterowane źródło prądowe wprowadza do węzła A prąd \(0{,}25 \cdot V_A\) (w amperach, przy \(V_A\) w woltach). Oblicz układ zastępczy Thévenina.
Napięcie stanu jałowego. Równanie węzłowe w A przy rozwartych zaciskach (prądy wpływające = prądy wypływające):
Prąd zwarcia. Po połączeniu A z B \(V_A = 0\): źródło sterowane nic nie wnosi, a przez R2 nie płynie prąd.
Sprawdzenie źródłem próbnym. Wyłączając tylko źródło 10 V i przykładając \(V_p\) w A: \(I_p = V_p/2 + V_p/4 - 0{,}25\,V_p = 0{,}5\,V_p\), czyli \(R_{Th} = 2\ \Omega\). ✓
Typowy błąd: wyłączenie także źródła sterowanego. Dałoby to \(R_{Th} = 2 \parallel 4 = 1{,}33\ \Omega\), co jest błędne.
Między A i B podłącza się galwanometr 50 Ω. Jaki prąd przez niego płynie?
Bez galwanometru każda strona mostka jest niezależnym dzielnikiem napięcia:
Po zwarciu źródła z A i B widać dwa połączenia równoległe połączone szeregowo:
Mostek byłby zrównoważony (\(I_G = 0\)), gdyby \(R_1/R_2 = R_3/R_4\).
Źródło \(100\angle 0^\circ\) V, rezystor 10 Ω i kondensator o reaktancji 10 Ω. Oblicz układ zastępczy Thévenina i obciążenie, które otrzymuje maksymalną moc.
Kondensator ma \(\overline{Z}_C = -j10\ \Omega\). Stosuje się dzielnik napięcia z impedancjami:
Moc jest maksymalna przy obciążeniu sprzężonym, \(\overline{Z}_L = 5 + j5\ \Omega\):
Natomiast przy obciążeniu czysto rezystancyjnym 10 Ω: \(\overline{I} = \dfrac{50 - j50}{15 - j5} = 4 - j2\ \text{A}\), \(|I| = 4{,}47\ \text{A}\) i \(P = 4{,}47^2 \cdot 10 = 200\ \text{W}\).
Zobacz też: teoria Thévenina i Nortona · prawa Kirchhoffa · twierdzenie Millmana