PL

Prawo Ohma i moc elektryczna

Oblicz U, I, R i P, rezystory szeregowo i równolegle oraz moc prądu przemiennego

Kalkulator prawa Ohma

Wpisz dowolne dwie wartości (napięcie, prąd, rezystancję lub moc), a pozostałe dwa pola zostaw puste. Kalkulator obliczy brakujące wartości i pokaże użyty wzór.

Dane (wypełnij dwa pola)
Energia i koszt (opcjonalnie)
h
/kWh

Rezystory połączone szeregowo i równolegle

Wpisz wartości oddzielone spacjami lub przecinkami. Można używać przyrostków: 470, 4.7k, 4k7, 2M2, R47 (0,47 Ω). Jeśli podasz napięcie zasilania, zobaczysz także napięcie, prąd i moc każdego rezystora.

Rezystory

Moc prądu przemiennego

Przy prądzie przemiennym moc użyteczna zależy od współczynnika mocy (cos φ). W układzie trójfazowym używa się napięcia międzyfazowego.

Dane odbiornika

Co mówi prawo Ohma

Prąd płynący przez przewodnik jest wprost proporcjonalny do przyłożonego napięcia i odwrotnie proporcjonalny do jego rezystancji. Sformułował je Georg Simon Ohm w 1827 roku i jest ono podstawą wszystkich obliczeń obwodów.

\[ U = I \cdot R \qquad I = \frac{U}{R} \qquad R = \frac{U}{I} \]
WielkośćSymbolJednostkaTypowe krotności
Napięcie (różnica potencjałów)U (lub V)wolt (V)mV, kV
Prąd (natężenie)Iamper (A)µA, mA, kA
Rezystancja (opór)Rom (Ω)mΩ, kΩ, MΩ
MocPwat (W)mW, kW, MW
EnergiaEdżul (J) lub kWh1 kWh = 3,6 MJ

Łatwo ją zapamiętać dzięki trójkątowi URI: U na górze, R i I na dole. Zasłoń szukaną wielkość, a reszta pokaże działanie: U = I · R (leżą obok siebie), I = U / R oraz R = U / I. W kole wzorów i w kalkulatorze napięcie oznaczono literą V.

Wzór na moc elektryczną

Moc to energia przetwarzana w jednostce czasu. Przy prądzie stałym (i przemiennym z obciążeniem rezystancyjnym) wynosi \(P = U \cdot I\). Po podstawieniu prawa Ohma otrzymujemy dwie pozostałe postacie, bardzo przydatne do oceny, jak bardzo nagrzeje się rezystor:

\[ P = U \cdot I = I^2 \cdot R = \frac{U^2}{R} \]

Łącząc oba prawa, otrzymujemy 12 wzorów koła Ohma: znając dwie wielkości, obliczysz pozostałe dwie.

PV IR V·II²·RV²/R I·RP/I√(P·R) V/RP/V√(P/R) V/IV²/PP/I²
Koło prawa Ohma: w środku szukana wielkość, w zewnętrznym sektorze trzy sposoby jej obliczenia (V = napięcie).

Rezystory szeregowo, równolegle i dzielniki

Moc prądu przemiennego: czynna, bierna i pozorna

W silnikach, transformatorach czy świetlówkach prąd jest przesunięty względem napięcia o kąt φ i pojawiają się trzy moce: moc czynna P (W), która wykonuje użyteczną pracę; moc bierna Q (var), która wytwarza pola magnetyczne; oraz moc pozorna S (VA), według której dobiera się kable i transformatory.

\[ \text{Jednofazowo: } P = U\,I\cos\varphi \qquad \text{Trójfazowo: } P = \sqrt{3}\,U\,I\cos\varphi \qquad S = \sqrt{P^2 + Q^2} \]

Rozwiązane przykłady

1. Prąd w rezystorze 100 Ω przy 12 V

\(I = \frac{U}{R} = \frac{12}{100} = 0{,}12\ \text{A} = 120\ \text{mA}\). Moc tracona: \(P = U \cdot I = 12 \cdot 0{,}12 = 1{,}44\ \text{W}\). Rezystor 1/4 W by się spalił: potrzebny jest rezystor 2 W.

2. Rezystancja i prąd grzejnika 2000 W przy 230 V

\(I = \frac{P}{U} = \frac{2000}{230} = 8{,}7\ \text{A}\) oraz \(R = \frac{U^2}{P} = \frac{230^2}{2000} = 26{,}45\ \Omega\). Pracując 3 godziny, zużywa \(2 \cdot 3 = 6\ \text{kWh}\).

3. Rezystor do diody LED

Czerwona dioda LED (2 V, 20 mA) przy 12 V wymaga rezystora szeregowego, na którym odłoży się \(12 - 2 = 10\ \text{V}\): \(R = \frac{10}{0{,}02} = 500\ \Omega\) (wybiera się wartość z szeregu 470 Ω lub 560 Ω) oraz \(P = 10 \cdot 0{,}02 = 0{,}2\ \text{W}\).

4. Silnik trójfazowy 400 V, 10 A, cos φ = 0,85

\(P = \sqrt{3} \cdot 400 \cdot 10 \cdot 0{,}85 = 5{,}89\ \text{kW}\), \(S = \sqrt{3} \cdot 400 \cdot 10 = 6{,}93\ \text{kVA}\) oraz \(Q = S \sin\varphi = 3{,}65\ \text{kvar}\).

Częste błędy

Zobacz też: prawa Kirchhoffa, twierdzenia Thévenina i Nortona, obwód RLC i spadek napięcia w przewodach.