Zamień obwód z jednego typu na drugi, aby ułatwić analizę
Zamień trzy rezystory połączone w trójkąt (Δ) na równoważną gwiazdę (Y) lub odwrotnie. To kluczowe narzędzie do upraszczania obwodów, których nie da się rozwiązać samymi połączeniami szeregowymi i równoległymi, takich jak mostki rezystorowe czy odbiorniki trójfazowe.
Wiele obwodów można uprościć, łącząc rezystory szeregowo lub równolegle, ale w niektórych konfiguracjach żaden rezystor nie jest połączony szeregowo ani równolegle z innym. Typowym przykładem jest niezrównoważony mostek Wheatstone'a. W takich przypadkach zastąpienie trójkąta równoważną gwiazdą (lub odwrotnie) rozplątuje sieć i pozwala dalej upraszczać.
Obie konfiguracje są równoważne, gdy zmierzone między dowolną parą węzłów (A–B, B–C lub C–A) wykazują tę samą rezystancję. Z zewnątrz reszta obwodu nie zauważa różnicy. Zmieniają się natomiast wewnętrzne prądy i napięcia każdego rezystora.
Przekształcenie to znane jest też jako twierdzenie Kennelly'ego lub przekształcenie Δ–Y, π–T albo Pi–Tee.
Każdy rezystor gwiazdy jest równy iloczynowi dwóch rezystorów trójkąta stykających się w tym węźle, podzielonemu przez sumę wszystkich trzech:
Każdy rezystor trójkąta jest równy sumie iloczynów gwiazdy branych parami, podzielonej przez przeciwległy rezystor gwiazdy:
Jeśli trzy rezystory są równe, wzory sprowadzają się do bardzo prostej zależności:
To typowa sytuacja w symetrycznych odbiornikach trójfazowych, takich jak trzy fazy silnika czy przemysłowego elementu grzejnego.
| Przekształcenie | Licznik | Mianownik |
|---|---|---|
| Δ → Y | Iloczyn dwóch rezystorów trójkąta przyległych do węzła | Suma trzech rezystorów trójkąta |
| Y → Δ | Suma iloczynów gwiazdy branych parami | Rezystor gwiazdy przeciwległy do boku |
Trójkąt z RAB = 10 Ω, RBC = 20 Ω i RCA = 30 Ω. Suma wynosi 60 Ω, więc:
Sprawdzenie odwrotne: suma iloczynów to 5·3,33 + 3,33·10 + 10·5 = 100, zatem RAB = 100 / 10 = 10 Ω, RBC = 100 / 5 = 20 Ω i RCA = 100 / 3,33 = 30 Ω. Odzyskujemy wartości pierwotne. Możesz to sprawdzić kalkulatorem powyżej.
Tego przekształcenia nie należy mylić z rozruchem gwiazda–trójkąt. Przy rozruchu gwiazda–trójkąt obwód nie jest zastępowany równoważnym: przełącza się te same uzwojenia silnika. Gdy uzwojenia przełącza się z trójkąta na gwiazdę, każde otrzymuje napięcie √3 razy mniejsze, więc prąd w linii i moment rozruchowy spadają do jednej trzeciej. Ten sam współczynnik 3 pojawia się w przypadku symetrycznym: odbiornik połączony w gwiazdę pobiera jedną trzecią tego, co ten sam odbiornik połączony w trójkąt.
Tak. Te same wzory stosuje się do impedancji AC (rezystorów, cewek i kondensatorów), używając liczb zespolonych. Ten kalkulator działa na rezystancjach, co jest najczęstszym przypadkiem w zadaniach DC i przy odbiornikach rezystancyjnych.
Narzędzie do obliczeń przybliżonych do nauki i sprawdzania. Zweryfikuj wyniki przed użyciem ich w projekcie.
W AC odbiorniki to nie tylko rezystancje: mają część indukcyjną lub pojemnościową. Ten kalkulator stosuje to samo przekształcenie do impedancji zespolonych. Możesz je wpisać w postaci algebraicznej (R + jX) lub wykładniczej (|Z| ∠ θ), a wynik jest podawany w obu postaciach.
Impedancję można zapisać na dwa równoważne sposoby:
Aby przejść z jednej do drugiej:
Sumy są łatwiejsze w postaci algebraicznej (części rzeczywiste i urojone dodaje się osobno). Iloczyny i ilorazy są łatwiejsze w postaci wykładniczej: moduły się mnoży lub dzieli, a kąty dodaje lub odejmuje.
Są takie same jak dla rezystancji, z użyciem liczb zespolonych:
W przypadku symetrycznym nadal obowiązuje ZY = ZΔ / 3: moduł dzieli się przez trzy, a kąt się nie zmienia. Dlatego symetryczny odbiornik trójfazowy ma ten sam współczynnik mocy niezależnie od tego, czy jest połączony w gwiazdę, czy w trójkąt.
Trójkąt z ZAB = 6 + j8 Ω (indukcyjna), ZBC = 10 Ω (rezystancyjna) i ZCA = −j10 Ω (pojemnościowa). Wszystkie mają moduł 10 Ω, ale różne kąty: 53,13°, 0° i −90°.
Zauważ, że ZA wychodzi pojemnościowa, choć trójkąt zawiera cewkę: przy impedancjach zespolonych każda gałąź gwiazdy łączy wpływ dwóch gałęzi trójkąta stykających się w jej węźle.
Jeśli reaktancje trójkąta znoszą się tak, że suma ZAB + ZBC + ZCA jest równa zeru (na przykład j10, j10 i −j20 Ω), wzory dzielą przez zero: taki trójkąt jest rezonansowy i nie ma równoważnej gwiazdy. Kalkulator ostrzeże cię, jeśli tak się stanie.
Narzędzie do obliczeń przybliżonych do nauki i sprawdzania. Zweryfikuj wyniki przed użyciem ich w projekcie.