Liczba zwojów na fazę to jeden z kluczowych parametrów uzwojenia silnika trójfazowego. Bezpośrednio określa napięcie indukowane, zachowanie magnetyczne stojana i właściwości cieplne silnika. Błędna liczba zwojów może powodować:
Ten poradnik techniczny wyjaśnia, jak teoretycznie wyznaczyć liczbę zwojów i jak ją dopasować w rzeczywistym przypadku przezwajania.
Siła przeciwelektromotoryczna (SEM indukowana) na fazę w układzie trójfazowym wyraża się wzorem:
Gdzie:
Po wyznaczeniu N otrzymujemy liczbę zwojów na fazę:
W praktyce E jest nieco mniejsze od przyłożonego napięcia fazowego z powodu spadku na rezystancji uzwojenia i reaktancji rozproszenia; często przyjmuje się E ≈ 0,95 · Vfaz.
Trzeba przezwoić 4-biegunowy silnik trójfazowy 400 V w gwiazdę, 50 Hz. Jego stojan ma 36 żłobków, średnicę wewnętrzną D = 120 mm i długość pakietu L = 100 mm. Przyjmujemy średnią indukcję w szczelinie 0,6 T i współczynnik uzwojenia kw = 0,96.
Jeśli silnik miał oryginalne uzwojenie, zawsze porównaj z jego danymi: liczba zwojów powinna być podobna. Aby obliczyć dokładniej, wypróbuj kalkulator zwojów.
Indukcja to kluczowa decyzja: mniejsza daje więcej zwojów, cieńszy drut i mniejszą moc; większa daje mniej zwojów i większą moc, ale też większy prąd jałowy i więcej ciepła w żelazie. Kalkulator zwojów pracuje z indukcją maksymalną w szczelinie powietrznej, zwykle od 7000 do 10 000 G w silniku 4-biegunowym. Indukcja średnia z tego poradnika to około 2/π tej maksymalnej: 0,6 T średnio to około 9400 G maksymalnie.
Jego wynik to łączna liczba przewodów (6·N). Podziel ją przez żłobki, aby otrzymać zwoje na cewkę w jednej warstwie. W powyższym przykładzie 9500 G daje 1082, a 1082 / 36 ≈ 30 zwojów, tyle samo co ze wzoru.
W tym przykładzie przy 11 A w gwieździe i 5 A/mm² potrzeba 2,2 mm². Trzy druty 0,95 mm dają 2,13 mm², około 5,2 A/mm². Przy 30 zwojach na żłobek to 90 drutów w każdym żłobku.
Jeśli masz dane oryginalnego uzwojenia, nie trzeba liczyć od zera. Dla innego napięcia przy tej samej częstotliwości zwoje zmieniają się proporcjonalnie do napięcia, a przekrój odwrotnie: przejście z 230 V na 400 V na cewce oznacza około 1,74 razy więcej zwojów i 1,74 razy mniejszy przekrój. Gdy częstotliwość się zmienia przy tym samym napięciu, zwoje są odwrotnie proporcjonalne do częstotliwości. Wszystkie przypadki z przykładami znajdziesz w poradniku Zmiana uzwojenia silnika indukcyjnego.
| Bieguny | RPM (50 Hz) |
|---|---|
| 2 | 3000 |
| 4 | 1500 |
| 6 | 1000 |
| 8 | 750 |