TR

AC geçici rejim

RL veya RC devresi şebekeye bağlandığında, anahtarlama anına göre ne olur

1. Devreye alma simülatörü

Devre ve anahtarlama
V
Hz
Ω
mH

Kapamadan önce bobinde akım ve kondansatörde yük olmadığı varsayılır. Kapama açısını değiştirin ve kalıcı bileşen (mavi) hep aynı kalırken geçici bileşenin (yeşil) nasıl değiştiğini izleyin.

2. Alıştırma problemleri

Problem türü

Kalıcı rejim ve geçici rejim

Doğrusal bir devre sinüzoidal bir gerilime bağlandığında yanıt iki parçanın toplamıdır. Kalıcı bileşen, fazörlerle hesapladığımızdır: kaynakla aynı frekansta, genliği Vm/Z ve faz farkı φ olan bir sinüs. Geçici bileşen ise doğru akımda olduğu gibi devrenin zaman sabitiyle sönen bir üstel fonksiyondur. Büyüklüğü sabit değildir: bobin akımının ya da kondansatör geriliminin anahtarlamadan önceki değerinden başlaması için tam olarak gereken kadardır. Bu yüzden kapama anına bağlıdır.

RL devresinin devreye alınması: asimetri

\[ v = V_m \sin(\omega t + \alpha) \qquad \varphi = \arctan\frac{\omega L}{R} \qquad \tau = \frac{L}{R} \]
\[ i(t) = I_m\left[\sin(\omega t + \alpha - \varphi) - \sin(\alpha - \varphi)\,e^{-t/\tau}\right] \]

Tam α = φ iken kapatılırsa geçici bileşen sıfırdır ve akım doğrudan kalıcı rejimde başlar. α = φ − 90° iken kapatılırsa başlangıçtaki DC bileşen Im olur ve akım eksenin bir tarafına kayar: bu bir asimetrik akımdır; direnç reaktansa göre küçükse ilk tepesi kalıcı tepenin iki katına yaklaşır. Çok endüktif devrelerde (φ 90°'ye yakın) en kötü durum, gerilimin sıfırdan geçtiği anda kapamaktır.

Şebekedeki bir kısa devrede olan budur: anahtarlama cihazı yalnızca etkin değere değil, asimetrik tepeye de dayanmalıdır. IEC 60909 standardı bunu şebekenin R/X oranına bağlı κ faktörüyle tahmin eder:

\[ i_p = \kappa\,\sqrt{2}\,I_k'' \qquad \kappa \approx 1{,}02 + 0{,}98\,e^{-3R/X} \]

κ, çok dirençsel şebekelerde 1,02'den, güç transformatörlerinin yakını gibi çok endüktif şebekelerde neredeyse 2'ye kadar çıkar. Devre kesicilerin kapama kapasitesi de tepe değer olarak belirtilir. κ formülü IEC 60909'a göre verilmiştir; resmi bir hesap standarda ve düzeltme faktörlerine uymalıdır.

Benzer bir durum boştaki bir transformatörün devreye alınmasında da olur; ancak orada çekirdeğin doymasından dolayı ilk çekiş akımı (inrush) çok daha büyüktür ve bu doğrusal model bunu kapsamaz.

Bir kondansatörün devreye alınması

Boş bir kondansatör ilk anda kısa devre gibi davranır, dolayısıyla başlangıç akımı v(0)/R'dir: gerilim tepedeyken bağlanırsa darbeyi yalnızca devrenin direnci (gerçekte endüktansı) sınırlar. Ön bağlantı dirençlerinin veya reaktörlerinin ve kompanzasyon kondansatörü bataryaları için özel kontaktörlerin nedeni budur. Gerilimin sıfır geçişinde bağlamak ya da kondansatör o anki şebeke gerilimine zaten şarjlıyken bağlamak darbeyi önler.

Şebeke endüktansı seri olduğunda kondansatörün devreye alınması bir RLC devresi oluşturur: ayrıca tepe geriliminin iki katına kadar aşırı gerilim oluşturabilen yüksek frekanslı bir salınım ortaya çıkar.

Ayrıca bakınız: DC geçici rejim, Fazör problemleri, RLC devresi ve Güç faktörü düzeltme.