TR

Seri ve paralel RLC devresi

Fazör diyagramıyla empedans, akımlar, güçler ve rezonans

RLC devresi hesaplayıcı

Direnci, endüktansı, kapasitansı ve beslemeyi girin. Hesaplayıcı devreyi çözer ve fazör diyagramını çizer.

Devre
Ω
mH
µF
V
Hz

RLC devresi formülleri

1. Reaktanslar

\[ X_L = 2\pi f L \]\[ X_C = \frac{1}{2\pi f C} \]\[ \omega = 2\pi f \]

Bobinin reaktansı frekansla artar, kondansatörünki ise azalır. Bu yüzden ikisinin eşitlendiği bir frekans vardır: rezonans frekansı.

2. Seri RLC

\[ \overline{Z} = R + j\,(X_L - X_C) \]\[ |Z| = \sqrt{R^2 + (X_L - X_C)^2} \]\[ \varphi = \arctan\frac{X_L - X_C}{R} \]

Akım üç elemanda da aynıdır, \(I = V/|Z|\); gerilimler ise \(V_R = R\,I\), \(V_L = X_L\,I\), \(V_C = X_C\,I\) olur. \(V_L\) ile \(V_C\) zıt fazdadır: rezonansa yakın durumda besleme geriliminden çok daha büyük olabilirler.

3. Paralel RLC

\[ \overline{Y} = \frac{1}{R} + j\left(\frac{1}{X_C} - \frac{1}{X_L}\right) \]\[ I = V \cdot |Y| \]

Şimdi gerilim ortaktır ve kol akımları \(I_R = V/R\), \(I_L = V/X_L\), \(I_C = V/X_C\) olur. Rezonansta \(I_L\) ile \(I_C\) birbirini yok eder ve toplam akım en düşük olur.

4. Devrenin üç durumu

DurumSeriParalelDavranış
Endüktif\(X_L > X_C\)\(X_L < X_C\)Akım gerilimin gerisindedir
Rezonans\(X_L = X_C\)Tamamen dirençli devre; en yüksek akım (seri) veya en düşük akım (paralel)
Kapasitif\(X_L < X_C\)\(X_L > X_C\)Akım gerilimin önündedir

5. Rezonans, kalite faktörü ve bant genişliği

\[ f_0 = \frac{1}{2\pi\sqrt{L\,C}} \]\[ Q_{seri} = \frac{1}{R}\sqrt{\frac{L}{C}} \]\[ Q_{paralel} = R\sqrt{\frac{C}{L}} \]\[ BW = \frac{f_0}{Q} \]
Örnek: 230 V, 50 Hz'de seri RLC

R = 10 Ω, L = 50 mH, C = 100 µF.

\[ X_L = 2\pi \cdot 50 \cdot 0{,}05 = 15{,}71\ \Omega \]\[ X_C = \frac{1}{2\pi \cdot 50 \cdot 10^{-4}} = 31{,}83\ \Omega \]
\[ |Z| = \sqrt{10^2 + (15{,}71 - 31{,}83)^2} = 18{,}97\ \Omega \qquad I = \frac{230}{18{,}97} = 12{,}12\ \text{A} \]

\(\varphi = -58{,}2^\circ\): devre kapasitiftir ve \(\cos\varphi = 0{,}53\) olur. Rezonans frekansı \(f_0 = 1/(2\pi\sqrt{0{,}05 \cdot 10^{-4}}) = 71{,}2\ \text{Hz}\).

İlgili: kondansatörlerle reaktif güç kompanzasyonu · Thévenin ve Norton · empedanslarla üçgen-yıldız