TR

Motor boyutlarına göre güç

Bir asenkron motor rotor çapı, paket boyu ve hızıyla kaç kW verebilir

Etiketsiz bir motor geldiğinde ya da boş bir stator başka bir hız için yeniden sarılacağında ilk soru ne kadar güç verebileceğidir. Cevap rotorun boyutundadır: güç D²·L hacmiyle ve hızla artar, gerisini motorun aşırı ısınmadan dayanabildiği belirler. Hesaplayıcı endüstriyel motorların tipik değerleriyle yaklaşık bir aralık verir; aşağıda bunun nereden geldiği açıklanır.

Hesaplayıcı

Rotor
mm
mm
Motor
rpm

Bu çap ve kutup sayısı için tipik B ve A alt ve üst değerleriyle aralık; orta değer ortalamalarla. Sürekli çalışma S1, B sınıfı sıcaklık artışıyla F sınıfı yalıtım ve 0,95 sargı faktörü. Yön bulmak için bir tahmindir: bir üretici aynı saclardan daha iyi soğutma veya malzemeyle belirgin şekilde daha fazlasını alabilir; eski veya ucuz bir motor daha azını.

L D
D rotorun dış çapı (neredeyse stator deliğiyle aynı), L ise bobin başları ve fan hariç sac paketinin boyudur.

Esson çıkış denklemi

Bir motorun dönüştürdüğü güç, sac paketi üzerinde ölçülebilen iki şeye bağlıdır: hava aralığını geçen manyetik alan ve oluk iletkenlerinin taşıdığı akım. Hava aralığı yüzeyi ve hızla çarpıldıklarında görünür gücü verirler:

\[ S = 11 \cdot K_w \cdot B \cdot A \cdot D^2 \cdot L \cdot n_s \cdot 10^{-3} \quad (\text{kVA}) \]

11 sayısı yuvarlanmış \(\pi^2/\sqrt{2}\)’dir. Miledeki çıkış gücü \(P = S \cdot \eta \cdot \cos\varphi\)’dir: küçük motorlarda \(\eta \cdot \cos\varphi\) çarpımı 0,6 civarındadır, onlarca kW’lık motorlarda 0,8’e ulaşır.

Manyetik ve elektrik yüklemesi

B ve A geometriden çıkmaz: demirin ve bakırın dayanabildiği değerlerdir. B diş ve boyunduruk doymasıyla, A ise akımın bakırda ürettiği ısıyla ve bu ısının ne kadar iyi atıldığıyla sınırlıdır. Hesaplayıcının kullandığı tipik değerler şunlardır:

Rotor çapıA (kA/m), kapalı ve fanlı
50 mm11–19
90 mm24–36
200 mm29–42
350 mm35–50
600 mm ve üzeri40–60
KutupOrtalama B (T)Neden
20,40–0,50Bir kutbun tüm akısı boyunduruktan geçer ve doyan odur
40,42–0,52En dengeli durum
6 ve üzeri0,45–0,55Boyunduruğun payı vardır, sınırı diş belirler

Ortalama B, tepe değerin \(2/\pi\)’sidir: 0,47 T ortalama B, hava aralığında yaklaşık 0,74 T (7400 G) tepe değerdir. A boyutla artar, çünkü büyük bir motorun çevrenin her metresi için daha fazla oluk derinliği vardır. Açık motorda veya ayrı fanla A %15–20 artırılabilir; fansız ise üçte ikiye düşürülmelidir.

Örnek

50 Hz’de 1450 d/dk’lık bir motordan (4 kutup, \(n_s\) = saniyede 25 devir) 100 mm çaplı ve 100 mm paketli bir rotor, ortalama değerler B = 0,47 T ve A = 31 kA/m ile:

\[ S = 11 \cdot 0{,}95 \cdot 0{,}47 \cdot 31\,000 \cdot 0{,}1^2 \cdot 0{,}1 \cdot 25 \cdot 10^{-3} \approx 3{,}8 \text{ kVA} \]

\(\eta \cdot \cos\varphi \approx 0{,}65\) ile yaklaşık 2,5 kW çıkar; alt ve üst değerlerle 1,7 ile 3,4 kW arası. 1,5–3 kW’lık 90L veya 100L gövdeli bir motorun rotoru bu boyuttadır, yani sonuç tutarlıdır.

Gücü gerçekten sınırlayan: ısı

Formül motorun ne kadar güç verebileceğini değil, belirli B ve A ile ne kadar dönüştürdüğünü söyler. Gerçek sınır sıcaklıktır: bakır kayıpları akımın karesiyle artar ve yalıtımın bir üst sınırı vardır (F sınıfında 155 °C). Bu yüzden:

Hız ve kutuplar

Aynı rotorla güç hızla neredeyse orantılıdır: 3000 d/dk’da 1500 d/dk’nın neredeyse iki katı, 750 d/dk’da yarısı. Moment ise esas olarak \(D^2 \cdot L\) hacmine bağlıdır ve kutup sayısıyla pek değişmez. Bu yüzden yavaş bir motor, aynı güçteki hızlı bir motordan çok daha büyüktür. 2 kutupta B biraz daha düşük olmalıdır ve kazanç iki katına ulaşmaz. Mevcut bir motorun kutup sayısını değiştirmek için sargıyı değiştirme kılavuzuna bakın.

Motorun biçimi: 2 kutupta uzun, 8 kutupta basık

Aynı güçteki motorları yan yana koyarsanız, 2 kutuplu olanların rotoru dar ve uzun, 6 veya 8 kutuplu olanlarınki ise geniş ve kısadır. Aynı \(D^2 \cdot L\) hacmine birçok biçim sığar, ama her kutup sayısının manyetik ve mekanik nedenlerle kendi biçimi vardır. Bunu düzenleyen büyüklük kutup adımıdır, yani her kutbun kapladığı rotor yayı:

\[ \tau_p = \frac{\pi \cdot D}{2p} \]

Burada 2p kutup sayısıdır. D = 100 mm iken 2 kutuplu bir motorun bir kutbu 157 mm yay kaplar, 8 kutupluda ise yalnızca 39 mm.

Manyetik sınırlar

Mekanik sınırlar

Uç örnekler alternatörlerdir: 2 kutuplu turbo jeneratörlerin rotorları yaklaşık bir metre çapında ve birkaç metre boyundadır; onlarca kutuplu hidroelektrik santral jeneratörleri ise birkaç metre çapında, kısa paketli disklerdir. Katalog motorları için yaklaşık oranlar şunlardır:

KutupStator deliği / sac dış çapıOlağan L/D
20,52 – 0,601 – 2
40,62 – 0,680,8 – 1,3
60,68 – 0,720,6 – 1
8 veya daha fazla0,70 – 0,750,5 – 0,9

Bu, var olan bir motorun kutup sayısı değiştirilirken fark edilir. 8 kutba sarılan uzun bir 2 kutuplu statorda boyunduruk fazlasıyla vardır ama çap azdır: güç hızdan daha fazla düşer ve boşta akım yüksektir. Tersine, 2 kutba sarılan basık bir 6 veya 8 kutuplu statorun boyunduruğu eski akısına ancak yeter; akı şimdi üç dört kat büyük olacaktır: indüksiyonu çok düşürmek gerekir ve güç neredeyse artmaz. Daha az kutba geçmeden önce boyunduruk yüksekliğini ölçün ve yukarıdaki formülle karşılaştırın. Hesaplayıcı biçime değil yalnızca hacme bakar: rotorunuz kutup sayısı için olağan olandan çok farklıysa aralığın alt kısmında kalın.

Rotor nasıl ölçülür

Sık sorulan sorular

Bu motorun azami gücü mü?

Sıcaklığını aşmadan sürekli verebileceği güçtür, yani etiket gücü. Birkaç saniye boyunca bir asenkron motor anma momentinin 2–3 katını (devrilme momenti) verir, ancak bunu uzun süre sürdüremez.

Mıknatıslı veya doğru akım motorları için geçerli mi?

Denklem tüm döner makineler için aynıdır, ancak B ve A değerleri değişir: kalıcı mıknatıslı motorlar daha yüksek B ile çalışır, doğru akım makinelerinin kendi tablosu vardır. Hesaplayıcı sincap kafesli asenkron motor değerlerini kullanır.

Neden motorumun etiketinden daha az çıkıyor?

Modern yüksek verimli motorlar (IE3, IE4) ve tasarımı zorlayan üreticilerin motorları A’nın üst değerlerine ulaşır veya onları aşar; bazı motorların paketi de dışarıdan göründüğünden uzundur. Etiket üst değerden fazlaysa motor zaten zorlanıyordur ve yeniden sararken gücünü artırmamak daha iyidir.

Sarım sayısı ve teli istersem?

Güç ve gerilimle statora göre sarım hesaplayıcısı, sac ölçülerinden faz başına sarım sayısını ve tel kesitini verir.

İlgili: statora göre sarım, asenkron motorun sargısını değiştirme, asenkron motorların temelleri ve asenkron motor analizi.