TR

Üç fazlı asenkron motor analizi

Eşdeğer devre, güç dengesi, moment ve verim, moment-hız eğrisi ve deneyler

1. Eşdeğer devre

Bir endüksiyon motoru, sekonderi (rotor) dönen bir transformatör gibi davranır. Her şey statora indirgendiğinde her faz aşağıdaki devreyle gösterilir. Parametreler eşdeğer yıldızın parametreleridir: motor üçgen bağlıysa faz empedansları 3'e bölünür.

Asenkron motorun statora indirgenmiş faz başına eşdeğer devresi.
\[ n_s = \frac{60\,f}{p} \]\[ s = \frac{n_s - n}{n_s} \]\[ \Omega_s = \frac{2\pi\,n_s}{60} \]

\(p\) kutup çifti sayısı, \(s\) ise kaymadır: senkron hızda 0, rotor dururken 1, tam yükte normalde %1 ile %6 arası.

2. Güç dengesi

\[ P_1 = \sqrt3\,U\,I\cos\varphi \]\[ P_{a} = P_1 - P_{Cu1} - P_{Fe} = 3\,I_2'^2\,\frac{R_2'}{s} \]
\[ P_{Cu2} = s\,P_a \]\[ P_{mi} = (1-s)\,P_a \]\[ P_u = P_{mi} - P_{mec} \]\[ \eta = \frac{P_u}{P_1} \]

Hava aralığını geçen güç \(P_a\) her zaman aynı oranda bölünür: \(s\) kadarlık kısmı rotor bakırında kaybolur, geri kalanı mekanik güce dönüşür. Bu yüzden kayması yüksek bir motorun verimi asla iyi olamaz. Elektromanyetik moment \(T = P_a / \Omega_s\), faydalı moment ise \(T_u = P_u / \Omega\)'dir.

3. Moment-hız eğrisi

Şebekeyi rotordan görülen Thévenin eşdeğeriyle değiştirerek (\(V_{th}\), \(R_{th} + jX_{th}\)):

\[ T = \frac{3\,V_{th}^2\,R_2'/s}{\Omega_s\left[\left(R_{th} + R_2'/s\right)^2 + \left(X_{th} + X_2'\right)^2\right]} \]
\[ s_{T\max} = \frac{R_2'}{\sqrt{R_{th}^2 + (X_{th} + X_2')^2}} \]\[ T_{\max} = \frac{3\,V_{th}^2}{2\,\Omega_s\left[R_{th} + \sqrt{R_{th}^2 + (X_{th}+X_2')^2}\right]} \]

4. Çalışma noktası hesaplayıcısı

Şebeke ve motor
V
Hz
W
Faz başına parametreler (eşdeğer yıldız)
Ω
Ω
Ω
Ω
Ω
Ω
Çalışma noktası

Çalışma noktası

Güç dengesi

Kalkış ve devrilme momenti

Moment ve akım eğrileri

5. Parametrelerin bulunması: deneyler

Devre parametreleri, deney standında yapılan üç basit ölçümle elde edilir:

\[ R_{cc} = \frac{P_{cc}}{3\,I_{cc}^2} \]\[ Z_{cc} = \frac{U_{cc}}{\sqrt3\,I_{cc}} \]\[ X_{cc} = \sqrt{Z_{cc}^2 - R_{cc}^2} \]\[ R_2' = R_{cc} - R_1 \]
\[ X_0 \approx \sqrt{\left(\frac{U_0}{\sqrt3\,I_0}\right)^2 - \left(\frac{P_0}{3 I_0^2}\right)^2} \]\[ X_\mu = X_0 - X_1 \]\[ P_{Fe} + P_{mec} = P_0 - 3\,I_0^2 R_1 \]

\(X_{cc}\)'nin stator ve rotor arasında paylaşımı kafes tasarımına bağlıdır (NEMA sınıflandırması):

Tasarım\(X_1\)\(X_2'\)Özellikler
A ve D, bilezikli rotor%50%50Normal kalkış momenti (A) veya yüksek kaymayla çok yüksek (D)
B%40%60Genel amaçlı motor
C%30%70Çift kafes: yüksek kalkış momenti

Mekanik kayıplar demir kayıplarından ancak boşta çalışma deneyi birkaç gerilimde tekrarlanarak ayrılabilir; bilinmiyorsa orta güçteki motorlarda genellikle anma gücünün %1–2'si civarındadır.

Deney sonuçları
Ω
V
A
W
V
A
W
W
Örnek: 400 V, 50 Hz, 4 kutuplu motor

Hesaplayıcının varsayılan parametreleri ve %3 kayma ile: \(n_s = 1500\) d/d ve \(n = 1455\) d/d.

\[ \frac{R_2'}{s} = \frac{0{,}45}{0{,}03} = 15\ \Omega \qquad \overline{Z} = R_1 + jX_1 + \left(R_{Fe} \parallel jX_\mu\right) \parallel \left(\frac{R_2'}{s} + jX_2'\right) \approx 11{,}6 + j7{,}4\ \Omega \]
\[ I = \frac{400/\sqrt3}{13{,}7} \approx 16{,}8\ \text{A} \qquad \cos\varphi \approx 0{,}84 \qquad P_1 \approx 9{,}8\ \text{kW} \]

Hesaplayıcı dengeyi tamamlar: yaklaşık 8,6 kW çıkış gücü, 56,6 N·m ve %88'e yakın verim. Yaklaşık 164 N·m'lik devrilme momentine 1220 d/d civarında ulaşılır.

İlgili: asenkron motorların temelleri · yıldız-üçgen yol verme · transformatör analizi