TR

Asenkron motor sargısını değiştirmek

Gerilim, frekans, kutup ve sargı tipi değişikliklerinin sarımlara ve kesite etkisi

Bir sargıyı değiştirmek, sıfırdan hesaplamaktan daha kolaydır: motor iyi çalışıyorduysa, sarımları ve teli o demirin ve o olukların neyi kabul ettiğini zaten gösterir. Özgün sargıdan yola çıkan oran hesapları yeterlidir; bu yüzden ilk iş, sökmeden önce verilerini doğru almaktır. Veriler yoksa Statora göre sarım aracından başlayın.

Her değişikliğin iki kuralı

Kural 1: demir aynı şekilde çalışmaya devam etmeli

Her fazın gerilimi neredeyse tamamen zıt elektromotor kuvvetle dengelenir. Akıyı belirleyen formül budur:

\[ E = 4{,}44\, f\, N\, \Phi\, k_w \]

Akı artarsa demir doyar ve boşta akım hızla yükselir; azalırsa moment kaybedilir. Hava aralığındaki endüksiyonu korumak için sarımlar şöyle değişmelidir:

\[ \frac{N_2}{N_1} = \frac{V_2}{V_1} \cdot \frac{f_1}{f_2} \cdot \frac{2p_2}{2p_1} \cdot \frac{k_{w1}}{k_{w2}} \]

Kural 2: oluktaki bakır değişmez

Oluk aynıdır, bu yüzden yaklaşık aynı miktarda bakır sığar. c oluk başına iletken sayısı ve S her birinin kesiti (eldeki tellerin toplamı) ise çarpımları sabit kalır:

\[ S_2 = S_1\, \frac{c_1}{c_2} \]

Aynı akım yoğunluğunda faz akımı kesitle aynı oranda değişir. Daha çok sarım ve daha az akım ya da tersi: amper-sarım değişmez, dolayısıyla endüksiyon aynı kaldığı sürece moment de değişmez.

Yeniden sarmadan önce: gerekli mi?

Bazen başka bir bağlantı yeterlidir:

Etkilerin özeti

k, değişimin katsayısıdır. Tablo endüksiyonu, oluktaki bakırı ve akım yoğunluğunu korur:

DeğişiklikSarımKesitAkımMomentHızGüç
Gerilim × k, aynı frekans× k÷ k÷ k===
Frekans × k, aynı gerilim, yeniden sararak÷ k× k× k=× k× k
Frekans ve gerilim × k, aynı sargı====× k× k
Kutup × k, daha çok kutupla× k÷ k÷ k≈ =÷ k÷ k veya biraz daha az
Sargı faktörü kw1’den kw2’ye× kw1/kw2÷ kw1/kw2====
Paralel kollar × k× k, bobin başına÷ k, tel başına= hat===
Yıldızdan üçgene, aynı hat gerilimi× 1,73÷ 1,73= hat===

Bunlar başlangıç oranlarıdır ve son kontrollerin yerini tutmaz. Demir kayıpları, havalandırma ve mekanik sınırlar bu kurallara bu kadar düzgün uymaz.

Örneklerdeki motor

Sarım hesabı rehberindeki motoru kullanıyoruz: 4 kutup, yıldızda 400 V, 50 Hz, yaklaşık 5,5 kW ve 11 A. Tek katta 36 oluk, bobin başına 30 sarım (faz başına 180) ve elde 3 adet 0,95 mm tel, toplam 2,13 mm². Her olukta 64 mm² bakır vardır. Oluk için Oluk başına sarım aracındaki durumu alıyoruz: yuvarlatılmış, h = 20 mm, W = 8 mm ve 0,3 mm kâğıt.

Gerilimi değiştirmek

Aynı frekansta sarımlar faz gerilimiyle orantılı, kesit ise ters orantılıdır. Güç değişmez. Önemli olan etiketteki değil bobindeki gerilimdir: daima faz gerilimlerini karşılaştırın.

Örnek. Motoru yıldız-üçgen yolverilebilmesi için yıldızda 400 V’tan üçgende 400 V’a geçirmek.

  1. Faz gerilimi: 231 V’tan 400 V’a, yani × 1,73.
  2. Bobin başına sarım: 30 × 1,73 = 52. Faz başına 312.
  3. Kesit: 2,13 × 30 / 52 = 1,23 mm². Tek bir 1,25 mm tel 1,227 mm² verir.
  4. Faz akımı: 11 / 1,73 = 6,35 A, önceki gibi yaklaşık 5,2 A/mm². Hat akımı 11 A kalır.
  5. Oluk: 1,25 mm’lik 71 iletken sığar, 52 gerekir. Statora göre sarım sonucu doğrular: 9500 G ve 400 V’taki 1082 değeri yıldızda 690 V ile yaklaşık 1867 olur ve 1867 / 36 ≈ 52.

Frekansı değiştirmek

Frekans hem akıyı hem hızı değiştirir, bu yüzden birkaç yol vardır. 60 Hz’e geçen 400 V ve 50 Hz’lik motor için:

Ne yapılırAkıHızMomentGüçDikkat edilecekler
Hiçbir şey: 60 Hz’de 400 V%83+%20Nominal %83; kalkış ve maksimum %70 civarıNeredeyse aynıZor yükleri kaldıramayabilir
Gerilimi yükseltmek: 60 Hz’de 480 V%100+%20Aynı+%20Daha çok demir kaybı ve mekanik zorlanma
Yeniden sarmak: 60 Hz’de 400 V, N × 5/6, S × 1,2%100+%20Aynı+%20Akım %20 artar: koruma ve kabloları kontrol edin

Her üç durumda da tahrik edilen makine %20 daha hızlı döner ve bir pompa ya da fan bu durumda %73 daha fazla güç ister. Motorun kendi fanı da daha çok tüketir, ama daha iyi soğutur.

Tehlikeli olan ters yöndür. 60 Hz’lik motor aynı gerilimle 50 Hz’de %20 daha fazla akı alır: doyar, boşta akım hızla yükselir ve neredeyse yüksüz yanabilir. Gerilimi aynı oranda düşürmek gerekir, 460 V’tan yaklaşık 380 V’a, ya da N × 1,2 ve S ÷ 1,2 ile yeniden sarmak. Her iki durumda güç 5/6’ya düşer ve motor daha kötü soğur.

Örnek. Aynı akıyla 400 V ve 60 Hz için sarımlar 30’dan 25’e iner ve gereken kesit 2,13 × 30 / 25 = 2,55 mm² olur. 1,05 + 1,05 + 1,00 mm ile 2,52 mm² elde edilir; yeni 13,2 A ile 5,2 A/mm². 34 grup sığar, 25 gerekir. Yaklaşık 1800 d/dk’da yaklaşık 6,6 kW verir. Sonuç, 60 Hz’de Statora göre sarım ile uyuşur.

Frekans sürücüsüyle yeniden sarmak gerekmez: V/f oranını taban frekansa kadar korur, üzerinde ise gerilim daha fazla yükselemediği için akı düşer. Sürücüyle çalışacak bir motoru yeniden sarıyorsanız bu gerilim sıçramalarına uygun tel kullanın.

Kutupları değiştirmek

Daha çok kutupta her biri daha az hava aralığı kapsar, bu yüzden kutup başına akı kutup sayısıyla ters orantılıdır. Endüksiyon korunursa sarımlar doğru orantılıdır. Ama bu akı boyunduruktan geçer ve sınır oradadır:

\[ \Phi = \frac{B_m\, \pi\, D\, L}{2p} \qquad B_c = \frac{\Phi}{2\, h_c\, L\, k_{Fe}} \]

Bm hava aralığındaki ortalama endüksiyon, D iç çap, L paket uzunluğu, hc boyunduruk kalınlığı ve kFe yaklaşık 0,95 olan istifleme faktörüdür. D = 120 mm, L = 100 mm, Bm = 0,6 T ve 20 mm boyundurukla, boyunduruktaki endüksiyon 4 kutupta 1,49 T’dir. 6 kutupta 0,99 T, 2 kutupta ise 2,98 T olurdu ki bu imkânsızdır: yol gösterici olarak 1,5-1,7 T’yi aşmamak iyi olur.

Daha çok kutup, 4’ten 6’ya. Boyunduruk fazlasıyla yeterlidir. kw 0,960’tan 0,966’ya çıktığı için (q 3’ten 2’ye iner), N = 180 × 6/4 × 0,960/0,966 = 268. Faz başına 6 bobinle bobin başına 45 sarım. Kesit 2,13 × 30/45 = 1,42 mm²’ye iner: 2 adet 0,95 mm tel ve 60 grup sığar. Akım 7,3 A, 5,2 A/mm². Moment korunur, hız yaklaşık 1000 d/dk’ya düşer. Teorik güç 2/3, yani yaklaşık 3,7 kW olurdu, ama daha çok kutupta güç faktörü kötüleştiği ve daha yavaş dönen motor daha kötü soğuduğu için 3-3,5 kW civarında kalır.

Daha az kutup, 4’ten 2’ye. Boyundurukta 1,6 T ile akı iki katına çıkamaz, yalnızca %8 artar: 0,00565’ten 0,00608 Wb’ye. Faz başına yaklaşık 170 sarım çıkar, neredeyse aynısı: 2,2 mm² tel ile bobin başına 29. Hız iki katına çıkar, ama moment yarıya iner ve güç neredeyse aynı kalır. Hava aralığındaki maksimum endüksiyon, yaklaşık 4900 G, 2 kutupta olağan olan 6000-9000 G’nin çok altındadır: bu sac bunun için tasarlanmamıştır.

Kataloglar bunu doğrular: IEC 132S gövdesinde genellikle 2 kutupta 5,5 veya 7,5 kW, 4 kutupta 5,5 kW, 6 kutupta 3 kW ve 8 kutupta 2,2 kW bulunur. Kendi sacınız için Statora göre sarım aracının ikinci grafiği yeni kutuplarla diş ve boyunduruktaki endüksiyonu verir.

Kutupları değiştirirken şunları da kontrol edin:

Sargı tipini veya adımı değiştirmek

Tek kattan çift kata geçmek veya adımı kısaltmak sargı faktörünü değiştirir ve sarımlar bunu dengelemelidir. q, kutup ve faz başına oluk sayısı; y/τ ise kutup adımına göre adımdır:

\[ k_w = k_d\, k_p \]

\[ k_d = \frac{\sin 30^\circ}{q\, \sin(30^\circ / q)} \qquad k_p = \sin\!\left(90^\circ\, \frac{y}{\tau}\right) \]

q123456
kd1,0000,9660,9600,9580,9570,956

Tek katlı konsantrik sargı, tam adımlı tek katlı bindirmeli sargıyla aynı olukları ve faz başına aynı dağılımı kullanır: manyetik olarak eşittirler ve sarımlar değişmez. Yalnızca bobin başları ve tel uzunluğu değişir.

Örnek. 7/9 adımla çift kata geçmek: kp = sin 70° = 0,940 ve kw = 0,960 × 0,940 = 0,902. N = 180 × 0,960/0,902 = 192. Artık faz başına 12 bobin vardır, yani bobin başına 16 sarım ve oluk başına 32 iletken. Kural 2,13 × 30/32 = 2,0 mm² ister, ama sığıyorsa aynı 3 adet 0,95 mm teli bırakın: 40 grup sığar ve motor daha serin çalışır. Aracın düşmediği katlar arası ayırıcı için yer bırakın.

Paralel kolları veya bağlantıyı değiştirmek

a paralel kolda faz başına seri sarım, fazın tüm bobinlerinin sarımlarının a’ya bölümüdür. N’yi korumak için her bobin a kat daha fazla sarım taşır; her koldan akımın 1/a’sı geçer ve tel kesitin 1/a’sı olabilir. Çok kalın telden veya elde çok fazla telden kaçınmaya yarar. Kol sayısı faz başına grup sayısını tam bölmelidir: tek katta 4 kutupla faz başına 2 grup vardır, yani a 1 veya 2 olabilir.

Örnek. 2 kolla temel motor bobin başına 60 sarım ve 1,06 mm²’ye geçer. 1,15 mm tel 1,04 mm² verir ve 84 iletken sığar. Oluktaki bakır neredeyse aynıdır, ama iki kat sarım sarmak daha çok emek ister ve aralarında akım dolaşmaması için iki kol eşit olmalıdır.

Aynı hat geriliminde yıldızdan üçgene yeniden sarmak ilk örnekteki durumdur: N × 1,73 ve S ÷ 1,73. Üçgenin bir etkisi daha vardır: üçüncü harmonik akımlarının içeride dolaşmasına izin verir. Demir sınırda çalışıyorsa bu, boşta akımda ve sıcaklıkta görülür.

Diğer değişiklikler: güç ve malzeme

Tek fazlı motorlarda

Kurallar aynıdır ve sarım oranları değişmesin diye ana ve yardımcı sargıya ayrı ayrı uygulanır. Akı korunuyorsa kondansatör gerilimin karesiyle değişir:

\[ C_2 = C_1 \left(\frac{V_1}{V_2}\right)^{2} \]

Sonuçtan tele, araçlarla

  1. Yeni sarımları hesaplayın ve yuvarlayın. İletkenleri kesitle çarparak özgün sargının oluk başına bakırını bulun ve yeni iletken sayısına bölerek hedef kesiti elde edin.
  2. Bu kesitte telleri IEC eşdeğerleri veya NEMA eşdeğerleri ile arayın. Diğer normda varsa IEC / NEMA dönüştürücü kullanın.
  3. Sığdığını Oluk başına sarım ile kontrol edin. Çift katta sonucu 2’ye bölün. Pay bırakın, çünkü kama ve ayırıcıyı düşmez. Çok sayıda ince tel, az sayıda kalın telden daha kötü doldurur: sarımlar çok artarsa emaye daha çok yer kaplar ve hesaplanan kesit sığmayabilir.
  4. Özgün sargıyı bilmiyorsanız veya karşılaştırmak istiyorsanız Statora göre sarım ile hesaplayın.
  5. Kutup, adım veya kat değişiyorsa şemayı Üç fazlı sargılar veya Tek fazlı sargılar ile oluşturun.

Sarımlar tam sayıdır, bu yüzden endüksiyon biraz değişir: yeni B = özgün B × hesaplanan N / gerçek N. İki değer arasında kalırsanız ve sığıyorsa çok sarımlı olanı seçin: motor biraz daha serin çalışır, maksimum moment biraz azalır. İlk örnekte 51,96 yerine 52 sarım hiçbir şeyi değiştirmez.

AWG numaralarıyla çalışıyorsanız her numara kesitin %26’sı, 3 numara ise iki katı veya yarısıdır. Örneğin 230 V’tan 460 V’a geçerken sarımlar iki katına çıkar, kesit yarıya iner: AWG 17’den AWG 20’ye.

Bitince yapılacak kontroller

Bu rehberdeki oranlar iyi tasarlanmış ve hasarsız bir motordan yola çıkar. Sac paketinde sıcak noktalar varsa veya özgün motor zaten zorlanarak çalışıyorduysa, değişiklik bu sorunları da devralır.

İlgili rehberler