Yıldız, üçgen ve zikzak, saat sayısı ve hangi transformatörlerin paralel bağlanabileceği
Üç fazlı bir transformatörün her tarafında, her bacakta bir tane olmak üzere üç sargı vardır ve şu üç şekilden biriyle bağlanır:
| Bağlantı | Her sargının gerilimi | Her sargının akımı | Nötr |
|---|---|---|---|
| Yıldız | \(U_L/\sqrt3\) | \(I_L\) | Var |
| Üçgen | \(U_L\) | \(I_L/\sqrt3\) | Yok |
| Zikzak | Her yarım bobinde \(U_L/3\) | \(I_L\) | Var |
\(U_L\) ve \(I_L\), fazlar arası gerilim ve hat akımıdır. Zikzakta bir fazın iki yarım bobini arasında 60° vardır ve toplamları her birinin \(\sqrt3\) katıdır; aynı gerilim için yıldıza göre %15,5 daha fazla sarım gerekir (\(2/\sqrt3 = 1{,}155\)).
Dönüştürme oranı fazlar arası gerilimlerin oranıdır, \(m = U_{1L}/U_{2L}\); ancak sarım oranı bağlantılara bağlıdır:
IEC 60076-1'e göre gösterim şunları birleştirir: büyük harfle YG bağlantısı (Y, D, Z), küçük harfle AG bağlantısı (y, d, z), nötr dışarı çıkarılmışsa N ya da n ve saat sayısı. Örneğin:
Uçlar YG'de 1U, 1V, 1W; AG'de 2U, 2V, 2W olarak, nötr ise 1N ya da 2N olarak işaretlenir. Her sargının uçları 1U1 ve 1U2, 2U1 ve 2U2… şeklindedir. Eski etiketlerde A, B, C ve a, b, c görülür.
AG gerilimleri her zaman YG gerilimleriyle aynı fazda değildir: bağlantılara göre 30°'nin katları kadar geride kalırlar. Saat sayısı bunun kaç kat olduğunu söyler: 1U gerilimi saat kadranında 12'ye çizilir, 2U gerilimi saat sayısının gösterdiği saate düşer.
Dyn11'de AG 330° geridedir, yani 30° ileridedir; Dyn5'te 150° geridedir. Üçgen ve zikzak yıldıza göre 30° kaydırır; bu yüzden Yy, Dd ve Dz çift, Dy, Yd ve Yz tek sayılar verir. AG sargılarının uçlarını ters çevirmek 6 ekler (180°): Yy0, Yy6 olur.
| Sayı | Faz farkı | Standart gruplar |
|---|---|---|
| 0 | 0° | Yy0, Dd0, Dz0 |
| 6 | 180° | Yy6, Dd6, Dz6 |
| 5 | 150° | Dy5, Yd5, Yz5 |
| 11 | 330° | Dy11, Yd11, Yz11 |
| 1 ve 7 | 30° ve 210° | Dy1, Yd1, Yz1 · Dy7, Yd7, Yz7 |
| 2, 4, 8 ve 10 | 60°–300° | Dd2, Dd4, Dd8, Dd10 · Dz2, Dz4, Dz8, Dz10 |
İlk dördü en yaygın olanlardır. Uygulamada dağıtım transformatörlerinin neredeyse hepsi Dyn11, Dyn5, Yyn0 ya da Yzn11'dir.
Bağlantıları ve saat sayısını seçin: her sargının başında bir nokta bulunan bağlantı şeması ile YG üçgenini (1U saat 12'de) ve AG üçgenini gösteren saat diyagramı çizilir. Altında, 7. bölümdeki deneyde ölçülmesi gereken gerilimler yer alır.
| Grup | Kullanım | Neden |
|---|---|---|
| Dyn11 (ya da Dyn5) | Alçak gerilim dağıtımı, en yaygını | Nötr dengesiz yükte %100 yüklenebilir; YG üçgeni üçüncü harmonikleri hapseder ve dengesizliği şebekenin üç fazına yayar. |
| Yyn0 | Küçük güçlü dağıtım, eski transformatörler | Ucuzdur ve YG yalıtımı yıldızdadır, ancak AG nötrü az yük kaldırır (genellikle anma akımının %10'u ile sınırlanır): tek fazlı yükte sıfır bileşen akısı nötrü kaydırır. Daha fazla yük için üçgen bağlı bir üçüncül sargı gerekir. |
| Yzn11 (ya da Yzn5) | Çok tek fazlı yük olan küçük kırsal dağıtım | Zikzak her fazın yükünü iki bacağa yayar ve nötr tam yük kaldırır; bunun bedeli AG'de %15,5 daha fazla bakırdır. |
| YNd11 (ya da YNd5) | Santral yükseltici ve şebeke transformatörleri | Generatör tarafında üçgen; şebekenin topraklanması için YG nötrü. |
| Dd0 | Nötrsüz sanayi | Üç tek fazlı transformatörden oluşan bir gruptan biri arızalanırsa grup, gücün %57,7'si ile açık üçgende (V-V) çalışmaya devam edebilir. |
| Doğrultucularda Yd ve Dy | 12 darbeli doğrultucular | 30° kaydırılmış iki sekonder (biri yıldız, biri üçgen) 5. ve 7. harmonikleri yok eder. |
Nötr yükleme yüzdeleri yaygın yaklaşık değerlerdir; her transformatörünkini üretici verir.
İki ya da daha fazla üç fazlı transformatörü paralel bağlamak için (YG ile YG, AG ile AG) şu koşullar sağlanmalıdır:
Her transformatör, gücünün kısa devre gerilimine bölümüyle orantılı bir yük payı alır:
Oranlar eşit değilse iki transformatör arasında yalnızca ısı üreten bir akım dolaşır. Güçler eşitse, anma akımının yüzdesi olarak:
Nötrler birleştirildiğinde, aralarında \(\delta\) faz farkı olan transformatörlerin karşılıklı iki ucu arasındaki gerilim:
Faz-nötr 230 V ile 30° fark (Dyn11 ile Yyn0) 119 V, 180° fark (Yy0 ile Yy6) 460 V verir. Paralel bağlama kesicisini kapatmadan önce her karşılıklı uç çifti arasında voltmetreyle ölçüm yapılır: neredeyse 0 V okunmalıdır. Faz sırası bir faz sırası göstergesiyle kontrol edilir. Tek fazlı durum transformatörlerin paralel bağlanması sayfasındadır.
Etiket okunamıyorsa ya da yeniden sarılmış bir transformatörün nasıl bağlandığı belirsizse, saat sayısı özel cihaz olmadan kontrol edilebilir:
Her grup farklı bir gerilim takımı verir. Uymuyorlarsa gezginde uyan bulunana kadar başka saat sayıları denenir. Voltmetre düşük gerilimleri iyi ölçmelidir, çünkü AG gerilimleri küçüktür: 20 000 / 420 V'luk bir transformatöre 400 V uygulandığında AG tarafı 8,4 V verir.
Ayrıca bakınız: transformatörlerin temelleri · transformatör analizi · paralel bağlı tek fazlı transformatörler · üçgen-yıldız dönüşümü · harmonikler