PL

Rezystory pull-up i pull-down

Jak ustalić stan wejścia cyfrowego i jaką wartość rezystora wybrać

Do czego służą

Wejście cyfrowe CMOS ma ogromną impedancję: jeśli nie jest do niczego podłączone, pozostaje pływające, a jego stan zależy od dowolnego ładunku elektrostatycznego, pojemności przewodu albo zakłóceń pobliskiego silnika. Skutkiem są odczyty, które zmieniają się same, a do tego dodatkowy pobór prądu, bo stopień wejściowy zatrzymuje się w pół drogi między 0 a 1. Rezystor do zasilania (pull-up) lub do masy (pull-down) ustala stan spoczynkowy; przycisk, czujnik lub wyjście z otwartym drenem muszą jedynie wymusić stan przeciwny.

Z rezystorem pull-up wejście odczytuje 1 w spoczynku i 0 po naciśnięciu (logika aktywna stanem niskim); z pull-down odwrotnie. Pull-up to najczęstszy wybór: przycisk zwiera do masy, która jest dostępna praktycznie wszędzie, a prawie każdy mikrokontroler ma wewnętrzne rezystory pull-up.

Kalkulator dla wejścia cyfrowego

Układ
V
kΩ
Dane wejścia (karta katalogowa)
V
V
µA
pF
Wymagania
mA
µs

Jak się to oblicza

Wartość rezystora jest ograniczona z dwóch stron:

\[ R_{\min} = \frac{V_{CC}}{I_{\max}} \qquad R_{\max} = \frac{V_{CC} - V_{IH}}{n\,I_{\text{upł}}} \qquad t_r = 2{,}2\,R\,C \]

Dla pull-down warunek upływu ma postać \(n\,I_{\text{upł}}\,R \le V_{IL}\). Czas narastania \(t_r\) to czas, w którym napięcie rośnie od 10 do 90 % (nieco ponad dwie stałe czasowe). W praktyce rzeczywistą górną granicą są zakłócenia: wejście z 1 MΩ zbiera szumy, nawet jeśli spełnia wzór. Dlatego typowe wartości mieszczą się między 4,7 kΩ a 47 kΩ, a 10 kΩ to domyślny wybór dla przycisków.

Silny i słaby pull-up

Silny pull-up ma małą wartość (1 do 4,7 kΩ): pobiera więcej prądu, ale daje szybkie zbocza i dobrą odporność, co przydaje się na długich przewodach i magistralach. Słaby pull-up (47 kΩ do 100 kΩ lub wewnętrzny) pobiera mało, ale nadaje się tylko do krótkich połączeń na płytce. W zakłóconym otoczeniu lub przy przewodach dłuższych niż kilka centymetrów warto użyć zewnętrznego rezystora kilku kΩ, a przy przyciskach także filtra eliminującego drgania styków.

Rezystory wewnętrzne mikrokontrolerów

Prawie każdy mikrokontroler może włączyć pull-up (a wiele także pull-down) na każdym pinie. Są one słabe, a ich wartość mocno się różni między egzemplarzami:

RodzinaWewnętrzny pull-upWewnętrzny pull-downJak go włączyć
AVR (ATmega328P, Arduino Uno)20 do 50 kΩNiepinMode(pin, INPUT_PULLUP)
ESP32około 45 kΩokoło 45 kΩINPUT_PULLUP / INPUT_PULLDOWN
STM32około 40 kΩokoło 40 kΩRejestr PUPDR lub GPIO_PULLUP w HAL
RP2040 (Raspberry Pi Pico)50 do 80 kΩ50 do 80 kΩgpio_pull_up() / gpio_pull_down()
PIC (porty z WPU)słaby, dziesiątki kΩZależnie od modeluRejestry WPUx

Wartości orientacyjne z kart katalogowych; niektóre piny (na przykład piny tylko wejściowe ESP32) nie mają rezystorów wewnętrznych.

Wyjścia z otwartym kolektorem i otwartym drenem

Wyjście z otwartym drenem (open-drain, a w wersji bipolarnej z otwartym kolektorem) ma tylko tranzystor ściągający linię do masy: może wymusić 0, ale do uzyskania 1 potrzebuje zewnętrznego pull-up. Daje to dwie bardzo przydatne możliwości: połączenie kilku wyjść do jednej linii bez konfliktu (każde może ją ściągnąć do 0, co tworzy funkcję iloczynu montażowego) oraz podłączenie pull-up do innego napięcia niż napięcie układu, co służy jako konwersja poziomów. Tak działają linie resetu, współdzielone przerwania, magistrala 1-Wire i magistrala I²C.

Rezystory pull-up magistrali I²C

Linie SDA i SCL magistrali I²C mają wyjścia z otwartym drenem i każda potrzebuje jednego pull-up (nie jednego na urządzenie). Minimalną rezystancję wyznacza prąd, który wyjścia mogą przyjąć bez przekroczenia maksymalnego stanu niskiego; maksymalną – czas narastania dopuszczony przez specyfikację przy danej pojemności magistrali.

V
pF
V
\[ R_{p,\min} = \frac{V_{CC} - V_{OL,\max}}{I_{OL}} \qquad R_{p,\max} = \frac{t_r}{0{,}8473\,C_b} \]

Współczynnik 0,8473 to \(\ln(0{,}7/0{,}3)\): narastanie mierzy się między 30 a 70 % VCC. Każde urządzenie dodaje około 10 pF, a każdy centymetr ścieżki lub przewodu około 1 pF; gotowe moduły często mają już własne pull-up (zwykle 4,7 lub 10 kΩ), a po podłączeniu kilku modułów łączą się one równolegle.

TrybCzęstotliwośćMaks. trMaks. CbIOL przy VOL = 0,4 V
Standard100 kHz1000 ns400 pF3 mA
Fast400 kHz300 ns400 pF3 mA
Fast plus1 MHz120 ns550 pF20 mA

Jeśli rezystancja minimalna wyjdzie większa od maksymalnej, magistrala ma zbyt dużą pojemność dla tej prędkości: trzeba przejść na wolniejszy tryb, skrócić okablowanie albo zastosować wzmacniacz lub przedłużacz magistrali I²C.

Częste błędy

Zobacz też: eliminacja drgań styków przycisków, konwersja poziomów logicznych, tranzystor jako klucz i prawo Ohma.