Bipolarny w nasyceniu i MOSFET z kanałem N do sterowania przekaźnikami, silnikami i LED
Pin mikrokontrolera daje kilka miliamperów przy 3,3 lub 5 V. Aby włączyć przekaźnik, silnik, taśmę LED lub elektromagnes, potrzebny jest tranzystor działający jako klucz: mały sygnał sterujący otwiera i zamyka obwód o większym prądzie, a często i większym napięciu. Zwykle umieszcza się go po stronie niskiej (między obciążeniem a masą), bo wtedy steruje się nim napięciem odniesionym do masy.
Tranzystor bipolarny przewodzi prąd kolektora \(I_C = h_{FE}\,I_B\), dopóki pracuje w obszarze aktywnym. Jako klucz ma pracować w nasyceniu: dostaje więcej prądu bazy niż potrzeba, napięcie kolektor-emiter spada do 0,1 do 0,3 V i tranzystor rozprasza mało mocy. Ponieważ \(h_{FE}\) mocno się różni między egzemplarzami i z temperaturą, projektuje się z wymuszonym β 10 do 20 (prąd bazy \(I_C/10\)) lub co najmniej z dwu- lub trzykrotnością \(I_C/h_{FE,\min}\).
MOSFET jest sterowany napięciem: bramka to kondensator i w stanie ustalonym nie pobiera prądu. Gdy napięcie bramka-źródło znacznie przekracza próg, kanał zachowuje się jak rezystancja \(R_{DS(on)}\) rzędu kilku miliomów. Uwaga: próg \(V_{GS(th)}\) to napięcie, przy którym tranzystor zaczyna przewodzić (około 250 µA), a nie to, przy którym przewodzi dobrze. Liczy się \(R_{DS(on)}\) gwarantowana przy napięciu bramki, którego użyjesz. Przy 3,3 lub 5 V potrzebny jest MOSFET poziomu logicznego, specyfikowany przy VGS = 4,5 V lub 2,5 V.
RDS(on) z karty katalogowej podaje się zwykle dla 25 °C; przy 100 °C może być większa o 50 do 70 %. Obliczenie przełączania to szacunek rzędu wielkości. 62 °C/W to typowa wartość dla obudowy TO-220 bez radiatora.
| Bipolarny (BJT) | MOSFET | |
|---|---|---|
| Sterowanie | Prądowe: wymaga ciągłego prądu bazy | Napięciowe: prąd tylko podczas przełączania |
| Spadek w stanie przewodzenia | VCE(sat) 0,1 do 0,3 V (1 V i więcej dla Darlingtona) | ID · RDS(on): miliwolty w dużych MOSFET-ach |
| Duże prądy | Traci sprawność i wymaga dużego prądu bazy | Idealny: dziesiątki amperów przy małych stratach |
| Niskie napięcie sterujące | Działa przy 1 V i mniej | Przy 3,3 V wymaga modelu poziomu logicznego |
| Cena i odporność | Bardzo tani, dobrze znosi elektryczność statyczną | Tani; bramka jest wrażliwa na elektryczność statyczną i przepięcia |
| Model | Typ | Napięcie maks. | Prąd maks. | Kluczowy parametr | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|---|---|
| BC547 / 2N3904 | NPN | 45 / 40 V | 100 / 200 mA | hFE ≥ 100 | Małe przekaźniki, LED, sygnały |
| BC337 / 2N2222A | NPN | 45 / 40 V | 800 / 600 mA | hFE ≥ 100 | Przekaźniki, brzęczyki, obciążenia setek mA |
| TIP120 | NPN Darlington | 60 V | 5 A | hFE ≥ 1000, VCE(sat) ≈ 2 V | Silniki i elektromagnesy (grzeje się) |
| ULN2003 / ULN2803 | 7 lub 8 Darlingtonów z diodami | 50 V | 500 mA na kanał | Wejścia zgodne z 5 V | Przekaźniki i silniki krokowe |
| 2N7000 / BSS138 | MOSFET z kanałem N | 60 / 50 V | 200 mA | RDS(on) kilka omów | Sygnały, konwersja poziomów |
| AO3400 | MOSFET z kanałem N (SOT-23) | 30 V | 5,7 A | Poziom logiczny, RDS(on) < 33 mΩ przy 4,5 V | Taśmy LED i średnie obciążenia z 3,3 V |
| IRLZ44N | MOSFET z kanałem N (TO-220) | 55 V | 47 A | Poziom logiczny, RDS(on) ≈ 25 mΩ przy 5 V | Silniki i duże obciążenia z 5 V |
| IRF540N | MOSFET z kanałem N (TO-220) | 100 V | 33 A | Nie jest poziomu logicznego: specyfikowany przy 10 V | Wymaga drivera bramki przy sterowaniu z mikrokontrolera |
Wartości orientacyjne; maksymalne prądy MOSFET-ów zakładają idealny radiator i w praktyce są znacznie mniejsze.
Zobacz też: rezystor do LED, transoptory, konwersja poziomów i prawo Ohma i moc.