Bir dijital girişin seviyesi nasıl sabitlenir ve hangi direnç değeri seçilir
Bir CMOS dijital girişin empedansı son derece yüksektir: hiçbir yere bağlı değilse boşta (floating) kalır ve seviyesini herhangi bir statik yük, kablonun kapasitansı ya da yakındaki bir motorun gürültüsü belirler. Sonuç kendi kendine değişen okumalar ve ek akım tüketimidir, çünkü giriş katı 0 ile 1 arasında kalır. Beslemeye (pull-up) veya şaseye (pull-down) bağlanan bir direnç bir bekleme seviyesi belirler; buton, sensör veya açık drenaj çıkışı yalnızca ters seviyeyi zorlamak zorundadır.
Pull-up ile giriş beklemede 1, basıldığında 0 okur (aktif düşük mantık); pull-down ile tersi. Pull-up en yaygın seçimdir: buton şaseye gider, şase neredeyse her yerde vardır ve hemen hemen her mikrodenetleyicide dahili pull-up bulunur.
Direnç değeri iki taraftan sınırlıdır:
Pull-down'da kaçak koşulu \(n\,I_{\text{kaçak}}\,R \le V_{IL}\) olur. Yükselme süresi \(t_r\), gerilimin %10'dan %90'a çıkması için geçen süredir (iki zaman sabitinden biraz fazla). Pratikte asıl üst sınır gürültüdür: 1 MΩ'luk bir giriş formülü sağlasa bile parazit toplar. Bu yüzden yaygın değerler 4,7 kΩ ile 47 kΩ arasındadır ve butonlar için varsayılan seçim 10 kΩ'dur.
Düşük değerli (1 ila 4,7 kΩ) bir pull-up'a güçlü denir: daha çok tüketir ama hızlı kenarlar ve iyi bağışıklık sağlar; uzun kablolarda ve veri yollarında kullanışlıdır. Zayıf bir pull-up (47 kΩ ila 100 kΩ veya dahili olanlar) az tüketir ama yalnızca kart üzerindeki kısa bağlantılar için uygundur. Gürültülü ortamlarda veya birkaç santimetreden uzun kablolarda birkaç kΩ'luk harici bir direnç ve buton varsa bir sıçrama önleme filtresi kullanmak gerekir.
Hemen hemen tüm mikrodenetleyiciler her pinde bir pull-up (çoğu da pull-down) etkinleştirebilir. Bunlar zayıftır ve değerleri birimden birime çok değişir:
| Aile | Dahili pull-up | Dahili pull-down | Nasıl etkinleştirilir |
|---|---|---|---|
| AVR (ATmega328P, Arduino Uno) | 20 ila 50 kΩ | Yok | pinMode(pin, INPUT_PULLUP) |
| ESP32 | yaklaşık 45 kΩ | yaklaşık 45 kΩ | INPUT_PULLUP / INPUT_PULLDOWN |
| STM32 | yaklaşık 40 kΩ | yaklaşık 40 kΩ | PUPDR yazmacı veya HAL'de GPIO_PULLUP |
| RP2040 (Raspberry Pi Pico) | 50 ila 80 kΩ | 50 ila 80 kΩ | gpio_pull_up() / gpio_pull_down() |
| PIC (WPU'lu portlar) | zayıf, onlarca kΩ | Modele göre | WPUx yazmaçları |
Veri sayfalarından yaklaşık değerler; bazı pinlerde (örneğin ESP32'nin yalnızca giriş pinlerinde) dahili direnç yoktur.
Açık drenaj (open-drain; bipolar ise açık kollektör) çıkışında yalnızca hattı şaseye çeken transistör vardır: 0 verebilir ama 1 için harici bir pull-up gerekir. Bu iki çok yararlı şeye olanak tanır: birkaç çıkışı çakışma olmadan aynı hatta bağlamak (herhangi biri hattı 0'a çekebilir, bu da bir kablolu VE işlevi oluşturur) ve pull-up'ı çipin kendi gerilimden farklı bir gerilime bağlamak, bu da seviye dönüştürme işlevi görür. Reset hatları, paylaşılan kesmeler, 1-Wire ve I²C veri yolları böyle çalışır.
I²C veri yolunun SDA ve SCL hatları açık drenajlıdır ve her birine bir pull-up gerekir (cihaz başına bir tane değil). En küçük direnci, çıkışların en yüksek düşük seviyeyi aşmadan çekebileceği akım; en büyük direnci ise spesifikasyonun yol kapasitansıyla izin verdiği yükselme süresi belirler.
0,8473 katsayısı \(\ln(0{,}7/0{,}3)\)'tür: yükselme VCC'nin %30'u ile %70'i arasında ölçülür. Her cihaz yaklaşık 10 pF, her santimetre iz veya kablo yaklaşık 1 pF ekler; hazır modüllerin çoğunda kendi pull-up'ları (genellikle 4,7 veya 10 kΩ) zaten vardır ve birkaç modül bağlandığında bunlar paralel olur.
| Mod | Frekans | En uzun tr | En büyük Cb | VOL = 0,4 V'ta IOL |
|---|---|---|---|---|
| Standart | 100 kHz | 1000 ns | 400 pF | 3 mA |
| Hızlı | 400 kHz | 300 ns | 400 pF | 3 mA |
| Hızlı plus | 1 MHz | 120 ns | 550 pF | 20 mA |
En küçük direnç en büyükten fazla çıkarsa, veri yolunun o hız için kapasitansı çok yüksektir: daha yavaş bir moda geçin, kablolamayı kısaltın veya bir I²C tekrarlayıcı ya da yol uzatıcı kullanın.
İlgili: buton sıçrama önleme, mantık seviyesi dönüştürme, anahtar olarak transistör ve Ohm yasası.