Dzielnik lub transoptor, obliczony i sprawdzony z progami wejść sterowników PLC
Wartości znormalizowane do szeregu E24 (rezystory) i E6 (kondensator). W dzielniku przyjęto gwarantowane progi wejścia CMOS: 0 poniżej 0,3·VDD i 1 powyżej 0,7·VDD. Napięcia i prądy normy są orientacyjne; dla urządzenia, które musi ją spełniać, sprawdź tekst IEC 61131-2.
W automatyce przemysłowej czujniki, krańcówki, przyciski i wyjścia sterowników PLC pracują przy 24 V DC, a mikrokontroler przyjmuje co najwyżej własne napięcie zasilania, 3,3 lub 5 V. Ponadto przewody obiektowe są długie i niosą udary, zakłócenia od silników i styczników, a czasem błędy w okablowaniu. Wejście 24 V dla mikrokontrolera musi obniżyć napięcie, ograniczyć prąd, wyraźnie ustalić próg między 0 a 1, odfiltrować zakłócenia i przetrwać błędne podłączenie.
Norma sterowników programowalnych definiuje trzy typy wejść cyfrowych 24 V DC ze strefami napięcia i prądu dla stanu ON, stanu OFF i strefy przejściowej między nimi. Ich spełnienie gwarantuje, że wejście zadziała z każdym czujnikiem, który również je spełnia.
| Typ | ON | OFF | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Typ 1 | 15–30 V, 2–15 mA | Do 5 V (lub do 15 V przy prądzie poniżej 0,5 mA) | Styki mechaniczne: przyciski, krańcówki, przekaźniki |
| Typ 2 | 11–30 V, 6–30 mA | Do 5 V (lub do 11 V przy prądzie poniżej 2 mA) | Starsze czujniki dwuprzewodowe z dużym prądem upływu |
| Typ 3 | 11–30 V, 2–15 mA | Do 5 V (lub do 11 V przy prądzie poniżej 1,5 mA) | Nowoczesne czujniki dwuprzewodowe; dziś najczęstszy |
Minimalny prąd w stanie ON nie jest kaprysem: czyści styki mechaniczne i sprawia, że mały prąd upływu spoczynkowego czujnika dwuprzewodowego nie jest odczytywany jako 1.
Dwa rezystory obniżają 24 V do napięcia mikrokontrolera. To najtańsze rozwiązanie, ale wejście nie jest izolowane: masa mikrokontrolera i 0 V obiektu muszą być połączone. Problem polega na pogodzeniu napięcia maksymalnego i progów: jeśli 30 V ma dawać najwyżej 3,3 V, gwarantowana logiczna 1 pojawia się dopiero przy około 21 V, czyli za wysoko. Dlatego dzielnik oblicza się pod progi, a ogranicznik obcina wysokie napięcia:
Dioda LED transoptora dostaje sygnał 24 V przez R1, a fototranzystor ściąga pin mikrokontrolera do masy przez rezystor podciągający. Dzięki temu strona obiektowa i logika są odizolowane: udar ani błąd okablowania nie dociera do mikrokontrolera. To rozwiązanie niemal wszystkich sterowników PLC i modułów wejść. Trzeba uwzględnić trzy rzeczy:
Istnieją układy scalone, które robią to wszystko z ograniczeniem prądu, np. MAX22191 lub ISO1211, i rozpraszają znacznie mniej mocy niż rezystor, bo utrzymują stały prąd w całym zakresie napięcia.
Czujnik PNP (wyjście „źródłowe”) podaje +24 V po zadziałaniu, a wejście łączy się między sygnałem a 0 V: to przypadek tego kalkulatora i typowy w Europie. Czujnik NPN („upływowy”) zwiera sygnał do 0 V po zadziałaniu, a wejście musi być między +24 V a sygnałem. Z transoptorem można zbudować wejście dla obu typów, używając transoptora z dwiema diodami LED połączonymi antyrównolegle, np. PC814, i zacisku wspólnego podłączanego do 0 V lub +24 V.
Zobacz też: transoptor, konwersja poziomów logicznych, rezystory pull-up i pull-down i symulator drabinkowy.