PL

Wejścia zliczające impulsy

A+B, impuls i kierunek, CW/CCW, impuls Z, absolutny i kod Graya

1. Rozdzielczość i częstotliwość

Enkoder i licznik
obr/min
mm
kHz
\[ f_A = \frac{PPR \cdot n}{60} \]
\[ \text{zliczenia/obr} = PPR \cdot k \qquad k = 1,\ 2,\ 4 \]

2. Przebiegi czasowe

Sygnały

3. Binarny i Gray

Konwerter

Dlaczego specjalne wejścia

Zwykłe wejście PLC jest odczytywane raz na cykl i ma filtr kilku milisekund: nie zliczy więcej niż kilkadziesiąt impulsów na sekundę. Do enkoderów, przepływomierzy czy szybkich czujników detali stosuje się szybkie liczniki (HSC): wejścia z krótkim filtrem i licznikiem sprzętowym, który liczy, nawet gdy program jest zajęty. Zależnie od modelu obsługują od kilku kHz do kilkuset kHz i zwykle oferują kilka trybów wejścia.

Tryby wejścia

TrybSygnałyJak rozpoznać kierunekTypowe zastosowanie
Pojedynczy impulsANie da się; tylko liczyCzujnik detali, przepływomierz
Impuls i kierunekImpuls + poziom kierunkuPoziom sygnału kierunkuWejścia sterowników silników krokowych i serw
CW/CCWImpulsy w górę + impulsy w dółLinia, na którą przychodzi impulsLiczniki dwukierunkowe, niektóre napędy
A+B w kwadraturzeA i B przesunięte o 90°Który kanał wyprzedza drugiEnkodery inkrementalne

Kwadratura i mnożenie x1, x2 i x4

Enkoder inkrementalny daje dwa sygnały prostokątne, A i B, przesunięte o ćwierć okresu. Jeśli A narasta, gdy B jest w stanie 0, wał obraca się w jedną stronę; jeśli narasta przy B równym 1 — w drugą. Licząc tylko zbocza narastające A, otrzymuje się jedno zliczenie na impuls (x1); z obu zboczy A — dwa (x2); a ze wszystkich czterech zboczy A i B — cztery (x4). Enkoder 1024 impulsów daje więc 4096 pozycji na obrót bez żadnych innych zmian. Wadą jest to, że przy x4 zbocza przychodzą cztery razy na okres: wejście musi rozróżnić zbocza odległe o ćwierć okresu A.

Kwadratura ma jeszcze jedną zaletę: jeśli nieruchomy wał drga dokładnie na zboczu, licznik na przemian zwiększa się i zmniejsza bez kumulowania błędu. Przy jednym kanale każde drganie zostałoby policzone jako kolejny impuls.

Impuls Z

Wiele enkoderów ma trzeci kanał, Z (zwany też indeksem lub znacznikiem referencyjnym), z jednym impulsem na obrót w stałym położeniu. Służy do bazowania: maszyna dojeżdża do czujnika bazowego, a potem do najbliższego impulsu Z, który ustala położenie z dokładnością enkodera, a nie czujnika. Szybkie liczniki zwykle pozwalają zerować licznik lub zapamiętać jego wartość na impulsie Z.

Enkodery absolutne i kod Graya

Enkoder inkrementalny traci położenie po wyłączeniu zasilania i wymaga bazowania. Enkoder absolutny w każdej chwili podaje liczbę jednoznacznie określającą położenie: jednoobrotowy (np. 13 bitów, 8192 pozycje) lub wieloobrotowy, który liczy też obroty. Gdy wyjście jest równoległe lub odczytywane ścieżkami, stosuje się kod Graya, w którym między sąsiednimi pozycjami zmienia się tylko jeden bit. W zwykłym kodzie binarnym przejście z 7 (0111) na 8 (1000) zmienia wszystkie cztery bity i jeśli nie przełączą się dokładnie jednocześnie, przez chwilę można odczytać dowolną wartość. W kodzie Graya odczyt w trakcie przejścia może dać tylko pozycję poprzednią lub następną.

\[ g = b \oplus (b \gg 1) \]
\[ b_{i} = g_{i} \oplus b_{i+1} \]

Obecnie większość enkoderów absolutnych przesyła położenie łączem szeregowym (SSI, BiSS, interfejsy producentów lub sieci przemysłowe), które zwykle podaje wartość już binarnie; kod Graya wciąż występuje w wyjściach równoległych, w niektórych SSI i w przełącznikach obrotowych.

Zobacz też: Enkodery, resolwery i selsyny, Konwerter systemów liczbowych, Liczniki i Silniki krokowe.