PL

Układ czasowy 555

Tryb astabilny, monostabilny i dobór rezystorów do częstotliwości i wypełnienia

Kalkulator

Układ
V
kΩ
kΩ
µF

Wzory idealne. Tolerancja kondensatora (w elektrolitach często ±10 lub ±20 %) i jego prąd upływu ważą więcej niż sam 555; do dokładnych czasów stosuj kondensatory foliowe i rezystory 1 %.

Jak działa 555

Wewnątrz 555 jest dzielnik z trzech równych rezystorów, ustalający dwa poziomy odniesienia na 1/3 i 2/3 napięcia zasilania, dwa komparatory, przerzutnik SR i tranzystor rozładowujący. Gdy napięcie na TRIG spadnie poniżej 1/3 VCC, przerzutnik się ustawia i wyjście przechodzi w stan wysoki; gdy napięcie na THRES przekroczy 2/3, przerzutnik się zeruje, wyjście przechodzi w stan niski, a tranzystor rozładowujący zwiera DIS do masy. Wszystko sprowadza się do ładowania i rozładowania kondensatora między tymi dwoma napięciami; dlatego czasy nie zależą od zasilania.

PinNazwaFunkcja
1GNDMasa
2TRIGWyzwalanie: poniżej 1/3 VCC ustawia wyjście na 1
3OUTWyjście, około 200 mA w bipolarnym NE555
4RESETStan niski zatrzymuje 555; jeśli nieużywany, podłączyć do VCC
5CTRLDostęp do punktu 2/3; kondensator 10 nF do masy tłumi zakłócenia
6THRESPróg: powyżej 2/3 VCC ustawia wyjście na 0
7DISRozładowanie: zwarty do masy, gdy wyjście jest w stanie 0
8VCCOd 4,5 do 16 V w NE555; od 2 do 15 V w wersjach CMOS

Tryb astabilny

W trybie astabilnym 555 oscyluje samodzielnie. Kondensator ładuje się przez R1 i R2, a rozładowuje tylko przez R2, poprzez pin DIS:

\[ t_H = 0{,}693\,(R_1 + R_2)\,C \]
\[ t_L = 0{,}693\,R_2\,C \]
\[ f = \frac{1{,}44}{(R_1 + 2R_2)\,C} \]

Ponieważ czas stanu wysokiego obejmuje R1, a niskiego nie, wypełnienie jest zawsze większe niż 50 %. Aby zejść poniżej, dodaje się diodę równolegle do R2: ładowanie odbywa się tylko przez R1, a rozładowanie tylko przez R2, i tH = 0,693·R1·C. R1 nie powinien być mniejszy niż 1 kΩ, bo podczas rozładowania łączy VCC z masą przez wewnętrzny tranzystor.

Tryb monostabilny

W trybie monostabilnym 555 wytwarza jeden impuls o stałym czasie za każdym razem, gdy TRIG spadnie poniżej 1/3 VCC: działa jak przekaźnik czasowy. Czas to okres, w którym kondensator ładuje się przez R od 0 do 2/3:

\[ T = \ln 3 \cdot R\,C \approx 1{,}1\,R\,C \]

Służy do wydłużania impulsu z przycisku, włączania światła na określony czas lub eliminowania drgań styków. Impuls wyzwalający musi być krótszy niż T; w przeciwnym razie podaje się go na TRIG przez szeregowy kondensator.

Wersje i alternatywy

Zobacz też: Przerzutnik Schmitta i histereza, Kalkulator PWM, Eliminacja drgań styków i Obwód RLC.