PL

Generator kwarcowy mikrokontrolera

Kondensatory obciążenia, dokładność w ppm i pewny start generatora

1. Kondensatory obciążenia i start

Kwarc (karta katalogowa)
MHz
pF
Ω
pF
fF
Płytka i mikrokontroler
pF
mA/V
MCU OSC_INOSC_OUT X C1C2 GND

2. Błąd zegara

Dokładność
ppm

Wartości C0, C1, ESR i CL z karty katalogowej kwarcu; transkonduktancja generatora z karty katalogowej mikrokontrolera lub jego noty aplikacyjnej. Kondensatory dobrane z handlowych wartości ceramicznych C0G.

Jak to działa

Rezonator kwarcowy drga mechanicznie z bardzo stabilną częstotliwością i dzięki zjawisku piezoelektrycznemu zachowuje się jak obwód rezonansowy o bardzo wysokiej dobroci. Mikrokontrolery mają wewnętrzny inwerter między pinami OSC_IN i OSC_OUT; razem z kwarcem i dwoma kondensatorami do masy tworzą generator Pierce'a. Inwerter zapewnia wzmocnienie, a sieć kwarcu i kondensatorów przesunięcie fazy potrzebne do podtrzymania drgań.

Kondensatory obciążenia

Producent dostraja kwarc tak, aby drgał z częstotliwością nominalną, gdy widzi określoną pojemność, czyli pojemność obciążenia CL (zwykle od 8 do 20 pF; w kwarcach zegarkowych 32,768 kHz od 6 do 12,5 pF). Kwarc widzi oba kondensatory połączone szeregowo plus pojemność pasożytniczą pinów i ścieżek:

\[ C_L = \frac{C_1\,C_2}{C_1 + C_2} + C_{pas} \]
\[ C_1 = C_2 = 2\,(C_L - C_{pas}) \]

Częstym błędem jest montaż dwóch kondensatorów równych CL: kwarc widzi połowę plus pojemność pasożytniczą i drga nieco powyżej częstotliwości nominalnej. Jeśli pojemność pasożytnicza jest nieznana, od 3 do 5 pF to rozsądne założenie dla zwykłej płytki.

Pewny start: zapas wzmocnienia

Aby generator zawsze startował, inwerter musi mieć wystarczające wzmocnienie względem strat kwarcu. Oblicza się krytyczną transkonduktancję wymaganą przez kwarc i porównuje z transkonduktancją generatora; ich stosunek to zapas wzmocnienia, który powinien wynosić co najmniej 5:

\[ g_{m,kryt} = 4\,ESR\,(2\pi f)^2\,(C_0 + C_L)^2 \]
\[ \text{zapas} = \frac{g_m}{g_{m,kryt}} \ge 5 \]

Niektórzy producenci podają wprost maksymalne gm,kryt, jakie akceptuje ich generator; wtedy wystarczy sprawdzić, czy wartość wybranego kwarcu jest mniejsza. Jeśli zapas jest mały: wybierz kwarc o mniejszym ESR lub mniejszym CL albo, jeśli to możliwe, zwiększ poziom wzmocnienia generatora.

Rozmieszczenie na płytce

Dokładność w ppm

Dokładność kwarcu podaje się w częściach na milion: tolerancja dostrojenia w 25 °C, stabilność temperaturowa i starzenie, każda od ±10 do ±50 ppm. Doba ma 86 400 s, więc każdy ppm to 86,4 ms na dobę. Do komunikacji szeregowej wystarczy kilka dziesiątych procenta, co zapewnia każdy kwarc; wewnętrzny generator RC wielu mikrokontrolerów, z ±1 lub ±2 %, czasem nie. Zegar, który nie spieszy się ani nie spóźnia więcej niż minutę na miesiąc, wymaga łącznie około ±20 ppm; powyżej tego stosuje się RTC z kwarcem kompensowanym temperaturowo (TCXO), np. DS3231.

Zobacz też: Układ czasowy 555, Przerzutnik Schmitta i histereza, Liczniki (dzielniki częstotliwości) i Obwód RLC.