PL

Kalkulator PWM

Współczynnik wypełnienia, timer mikrokontrolera i filtr RC dający napięcie stałe

1. Sygnał PWM

Sygnał
Hz
%
V
Ω

2. Timer mikrokontrolera

Timer
MHz

Używa częstotliwości i wypełnienia z punktu 1. Szuka najmniejszego preskalera (1, 2, 4… 1024), który pozwala uzyskać tę częstotliwość, bo daje on największą rozdzielczość. Każdy producent ma własne preskalery i nazwy rejestrów: sprawdź w dokumentacji swojego mikrokontrolera.

Maksymalna częstotliwość dla danej rozdzielczości

3. Filtr RC: z PWM na napięcie stałe

Filtr dolnoprzepustowy
kΩ
µF
mV

Czym jest PWM

Modulacja szerokości impulsu (PWM, pulse width modulation) polega na włączaniu i wyłączaniu wyjścia ze stałą częstotliwością przy zmiennej części okresu, w której jest włączone. Ta część to współczynnik wypełnienia D. Jeśli przełączanie jest wystarczająco szybkie dla obciążenia, widzi ono tylko wartość średnią: silnik obraca się wolniej, LED świeci słabiej, rezystor mniej się grzeje. Ponieważ tranzystor jest zawsze w pełni włączony lub wyłączony, traci bardzo mało mocy, w przeciwieństwie do stabilizatora liniowego.

\[ D = \frac{t_{on}}{T} \qquad U_{\text{śr}} = D\,U \qquad U_{\text{sk}} = U\sqrt{D} \qquad P = \frac{U^2}{R}\,D \]

Uważaj na różnicę między wartością średnią a skuteczną: silnik prądu stałego reaguje na wartość średnią, ale nagrzewanie rezystora zależy od skutecznej. Przy D = 25 % napięcie średnie to jedna czwarta, a skuteczne — połowa.

Jaką częstotliwość wybrać

ZastosowanieTypowa częstotliwośćDlaczego
Jasność LEDod 500 Hz do 2 kHz lub więcejPowyżej ok. 100 Hz migotanie jest niewidoczne; wyżej, jeśli filmują kamery
Małe silniki DCod 15 do 25 kHzPowyżej progu słyszalności, aby uniknąć piszczenia
Grzanie, przekaźniki półprzewodnikoweod 0,1 do 10 HzBezwładność cieplna jest ogromna; SSR przełączający w zerze wymaga długich okresów
Serwomechanizmy modelarskie50 HzKąt wyznacza szerokość impulsu (od 1 do 2 ms), a nie wypełnienie
Zasilacze impulsoweod 100 kHz do 2 MHzMniejsze dławiki i kondensatory

Rozdzielczość a częstotliwość

Timer zlicza impulsy swojego zegara od 0 do TOP i zaczyna od nowa; wyjście zmienia stan, gdy licznik osiągnie wartość porównania. Liczba możliwych kroków wypełnienia wynosi TOP + 1, więc rozdzielczość i częstotliwość są powiązane:

\[ f_{PWM} = \frac{f_{clk}}{N\,(TOP+1)} \qquad \text{rozdzielczość} = \log_2(TOP+1)\ \text{bitów} \]

gdzie N to preskaler. Przy 16 MHz i 8 bitach maksymalna częstotliwość wynosi 62,5 kHz; przy 16 bitach spada do 244 Hz. W trybie z korekcją fazy licznik liczy w górę i w dół, częstotliwość spada o połowę, ale impulsy są wyśrodkowane, co jest korzystne dla silników i mostków H. Jeśli potrzebujesz większej rozdzielczości przy wysokiej częstotliwości, niektóre mikrokontrolery mają timery wysokiej rozdzielczości lub zegar timera szybszy niż zegar CPU.

Filtr RC: zamiana PWM na napięcie

Dolnoprzepustowy filtr RC przepuszcza wartość średnią i tłumi przełączanie: to tani przetwornik cyfrowo-analogowy. R i C muszą spełnić dwa przeciwstawne warunki. Dla małych tętnień częstotliwość graniczna musi być znacznie niższa od częstotliwości PWM (100 razy niższa daje małe tętnienia); ale im jest niższa, tym dłużej wyjście ustala się po zmianie (około 4,6 stałej czasowej do 1 %).

\[ f_g = \frac{1}{2\pi R C} \qquad \Delta U_{pp} = U\,\frac{(1-e^{-t_{on}/\tau})(1-e^{-t_{off}/\tau})}{1-e^{-T/\tau}} \qquad \tau = RC \]

Tętnienia są największe przy D = 50 %. Dlatego opłaca się wysoka częstotliwość PWM, nawet kosztem rozdzielczości. Aby zmniejszyć tętnienia przy tej samej szybkości, użyj dwóch stopni RC połączonych kaskadowo (drugiego rzędu) lub filtru aktywnego. Wyjście filtru nie może być obciążone: jeśli ma coś zasilać, dodaj wzmacniacz operacyjny jako wtórnik. Jeśli potrzebujesz dokładności, lepszy jest prawdziwy przetwornik DAC: zobacz przetwarzanie A/C i C/A.

Zobacz też: tranzystor jako łącznik (straty przełączania przy PWM), rezystor dla LED, ULN2803 do przekaźników i obciążeń i obwód RLC.