PL

Odczyt czujników NTC

Od termistora do liczby z ADC i od liczby do temperatury

Kalkulator

Termistor
kΩ
K
Układ i ADC
kΩ
V
°C
°C
mW/°C

Napięcie na wejściu ADC w funkcji temperatury

Zakłada się, że dzielnik i odniesienie ADC pochodzą z tego samego napięcia (pomiar ratiometryczny). Współczynnik rozpraszania małego termistora kroplowego wynosi zwykle od 1 do 3 mW/°C w spokojnym powietrzu; sprawdź kartę katalogową konkretnego modelu.

Czym jest NTC

Termistor NTC (o ujemnym współczynniku temperaturowym) to rezystor z półprzewodnikowych tlenków, którego wartość silnie spada wraz ze wzrostem temperatury: NTC 10 kΩ w 25 °C ma około 33 kΩ w 0 °C i mniej niż 1 kΩ w 100 °C. Jest tani, mały i bardzo czuły, dlatego spotyka się go w akumulatorach, ładowarkach, drukarkach 3D, sprzęcie AGD, silnikach i zasilaczach. Jego wadą jest nieliniowość, a rzeczywista dokładność zależy od tolerancji R25 i B. Dla większej dokładności lub szerokich zakresów stosuje się czujniki Pt100 lub termopary.

Równanie Beta i Steinharta-Harta

Najczęściej NTC opisuje się równaniem Beta z dwiema danymi producenta: R25 i stałą B (np. B25/85 = 3950 K):

\[ R(T) = R_{25}\, e^{\,B\left(\frac{1}{T} - \frac{1}{298{,}15}\right)} \]
\[ \frac{1}{T} = \frac{1}{298{,}15} + \frac{1}{B}\ln\frac{R}{R_{25}} \]

Z T w kelwinach. Jest dokładne w dwóch temperaturach, w których zdefiniowano B, a poza nimi nieco odbiega, o około ±0,5 °C w zakresie 100 °C. Równanie Steinharta-Harta używa trzech współczynników i zmniejsza błąd do setnych części stopnia; współczynniki oblicza się, mierząc rezystancję w trzech temperaturach, lub bierze z karty katalogowej:

\[ \frac{1}{T} = A + B\,\ln R + C\,(\ln R)^3 \]

Dzielnik napięcia

ADC mierzy napięcie, a nie rezystancję, dlatego NTC umieszcza się w dzielniku z rezystorem stałym RS. Jeśli NTC jest na dole, napięcie spada przy nagrzewaniu; jeśli na górze — rośnie. Najważniejszy jest dobór RS: czułość jest największa w temperaturze, w której RNTC = RS, więc przyjmuje się RS równe rezystancji NTC w środku interesującego zakresu. W termostacie ciepłej wody na 60 °C termistor 10 kΩ działa lepiej z 2,4 kΩ (jego wartość w 60 °C) niż z 10 kΩ.

Jeśli dzielnik i odniesienie ADC pochodzą z tego samego napięcia, pomiar jest ratiometryczny: kod ADC zależy tylko od rezystorów, a wahania zasilania się znoszą. Tak należy robić w Arduino (odniesienie = 5 V) oraz w ESP32 lub STM32, zasilając dzielnik z tych samych 3,3 V.

Od kodu ADC do temperatury

Przy NTC na dole i 12-bitowym ADC program oblicza najpierw rezystancję, a potem temperaturę:

float r = RS * code / (4096.0 - code);           // rezystancja NTC
float t = 1.0 / (1.0 / 298.15 + log(r / R25) / B) - 273.15;   // °C

Przy NTC na górze pierwszy wiersz to r = RS * (4096.0 - code) / code. Aby oszczędzić obliczeń w małych mikrokontrolerach, można wcześniej przygotować tabelę kod → temperatura i interpolować.

Typowe błędy

Zobacz też: dzielnik napięcia do ADC, przetwarzanie A/C i C/A, kalkulator Pt100 i kalkulator termopar.