Miliwolty ↔ temperatura z kompensacją zimnego złącza, tolerancjami i tabelami IEC 60584-1
Obliczenia wykorzystują oficjalne funkcje odniesienia skali ITS-90 (IEC 60584-1, NIST), te same, z których generuje się drukowane tabele: wynik pokrywa się z nimi w całym zakresie każdego typu.
Generuje tabelę typu wybranego powyżej, ze spoiną odniesienia w 0 °C. Każdy wiersz dodaje (lub odejmuje, dla wartości ujemnych) cyfrę z kolumny.
Charakterystyka wybranego typu jest wyróżniona. Termopary z metali nieszlachetnych (E, J, K, N, T) dają znacznie większy sygnał niż platynowe (R, S, B).
Rezystancja obu żył nie zmienia siły termoelektrycznej, jeśli przyrząd ma dużą impedancję, ale warto ją znać: wartość znacznie wyższa od oczekiwanej wskazuje na luźne połączenie lub uszkodzoną żyłę, a stare wskaźniki magnetoelektryczne potrzebują jej do kalibracji.
Termopara nie mierzy temperatury, lecz różnicę między spoiną pomiarową a miejscem, w którym jej przewody łączą się z miedzią przyrządu (spoina odniesienia, czyli zimne złącze). Tabele są sporządzone dla spoiny odniesienia w 0 °C, więc przyrząd musi dodać siłę termoelektryczną odpowiadającą temperaturze swoich zacisków:
\(E(25\ °C) = 1{,}000\ \text{mV}\), więc \(E(t) = 10{,}000 + 1{,}000 = 11{,}000\ \text{mV}\), a tabela daje \(t = 270{,}7\ °C\). Bez kompensacji odczyt wyniósłby 246,2 °C: prawie 25 °C błędu. Trzeba dodawać miliwolty, a nie stopnie: ponieważ charakterystyka nie jest liniowa, dodanie 25 °C do odczytu daje wynik przybliżony, ale nie dokładny.
Przetworniki i regulatory robią to same za pomocą czujnika (termistora, Pt100 lub półprzewodnikowego) przy zaciskach. Dlatego przewód doprowadzony do nich musi być przedłużający lub kompensacyjny tego samego typu: jeśli w połowie drogi zostanie połączony z miedzią, zimne złącze przeniesie się do tego połączenia, którego temperatury nikt nie mierzy.
Tolerancja to maksymalny dopuszczalny błąd nowej termopary przy spoinie odniesienia w 0 °C. W dolnym przedziale tolerancja jest stała, a w górnym proporcjonalna do temperatury (\(|t|\) to temperatura w °C bez znaku).
| Typ | Klasa 1 | Klasa 2 | Klasa 3 |
|---|---|---|---|
| T | −40 do 125 °C: ±0,5 °C 125 do 350 °C: ±0,004·|t| | −40 do 133 °C: ±1 °C 133 do 350 °C: ±0,0075·|t| | −67 do 40 °C: ±1 °C −200 do −67 °C: ±0,015·|t| |
| E | −40 do 375 °C: ±1,5 °C 375 do 800 °C: ±0,004·|t| | −40 do 333 °C: ±2,5 °C 333 do 900 °C: ±0,0075·|t| | −167 do 40 °C: ±2,5 °C −200 do −167 °C: ±0,015·|t| |
| J | −40 do 375 °C: ±1,5 °C 375 do 750 °C: ±0,004·|t| | −40 do 333 °C: ±2,5 °C 333 do 750 °C: ±0,0075·|t| | – |
| K i N | −40 do 375 °C: ±1,5 °C 375 do 1000 °C: ±0,004·|t| | −40 do 333 °C: ±2,5 °C 333 do 1200 °C: ±0,0075·|t| | −167 do 40 °C: ±2,5 °C −200 do −167 °C: ±0,015·|t| |
| R i S | 0 do 1100 °C: ±1 °C 1100 do 1600 °C: ±[1 + 0,003·(t − 1100)] | 0 do 600 °C: ±1,5 °C 600 do 1600 °C: ±0,0025·|t| | – |
| B | – | 600 do 1700 °C: ±0,0025·|t| | 600 do 800 °C: ±4 °C 800 do 1700 °C: ±0,005·|t| |
Więcej informacji: poradnik o termoparach (typy, budowa i montaż), kolory przewodów, kalkulator Pt100 i przetworniki 4–20 mA.