TR

NTC sensörlerini okuma

Termistörden ADC sayısına, sayıdan sıcaklığa

Hesaplayıcı

Termistör
kΩ
K
Devre ve ADC
kΩ
V
°C
°C
mW/°C

Sıcaklığa göre ADC girişindeki gerilim

Bölücü ile ADC referansının aynı gerilimden beslendiği varsayılır (oransal ölçüm). Küçük boncuk tipi bir NTC'nin ısı yayma sabiti durgun havada genellikle 1 ile 3 mW/°C arasındadır; tam modelin veri sayfasına bakın.

NTC nedir

NTC termistör (negatif sıcaklık katsayılı), değeri sıcaklık arttıkça belirgin biçimde düşen, yarı iletken oksitlerden yapılmış bir dirençtir: 25 °C'de 10 kΩ olan bir NTC, 0 °C'de yaklaşık 33 kΩ, 100 °C'de 1 kΩ'un altındadır. Ucuz, küçük ve çok duyarlıdır; bu yüzden bataryalarda, şarj cihazlarında, 3D yazıcılarda, ev aletlerinde, motorlarda ve güç kaynaklarında bulunur. Dezavantajı doğrusal olmamasıdır ve gerçek doğruluğu R25 ile B'nin toleransına bağlıdır. Daha yüksek doğruluk veya geniş aralıklar için Pt100 sondaları ya da termokupllar kullanılır.

Beta ve Steinhart-Hart denklemleri

Bir NTC'yi tanımlamanın en yaygın yolu, üreticiden iki veriyle Beta denklemidir: R25 ve B sabiti (örneğin B25/85 = 3950 K):

\[ R(T) = R_{25}\, e^{\,B\left(\frac{1}{T} - \frac{1}{298{,}15}\right)} \]
\[ \frac{1}{T} = \frac{1}{298{,}15} + \frac{1}{B}\ln\frac{R}{R_{25}} \]

T kelvin cinsindendir. B'nin tanımlandığı iki sıcaklıkta kesindir ve bunların dışında biraz sapar; 100 °C'lik bir aralıkta yaklaşık ±0,5 °C. Steinhart-Hart denklemi üç katsayı kullanır ve hatayı derecenin yüzde birlerine indirir; katsayılar direnç üç sıcaklıkta ölçülerek hesaplanır veya veri sayfasından alınır:

\[ \frac{1}{T} = A + B\,\ln R + C\,(\ln R)^3 \]

Gerilim bölücü

ADC direnç değil gerilim ölçer; bu yüzden NTC, sabit bir RS direnciyle birlikte bir bölücüye konur. NTC alttaysa ısındıkça gerilim düşer; üstteyse yükselir. Önemli olan RS'yi doğru seçmektir: duyarlılık RNTC = RS olan sıcaklıkta en yüksektir, bu yüzden RS, ilgilenilen aralığın ortasındaki NTC direncine eşit alınır. 60 °C'lik bir sıcak su termostatında 10 kΩ'luk bir NTC, 10 kΩ yerine 2,4 kΩ ile (60 °C'deki değeri) daha iyi çalışır.

Bölücü ve ADC referansı aynı gerilimden geliyorsa ölçüm oransaldır (ratiometrik): ADC kodu yalnızca dirençlere bağlıdır ve besleme dalgalanmaları birbirini götürür. Arduino'da (referans = 5 V) ve bölücüyü aynı 3,3 V ile besleyen ESP32 veya STM32'de doğru yöntem budur.

ADC kodundan sıcaklığa

NTC altta ve 12 bitlik bir ADC ile program önce direnci, sonra sıcaklığı hesaplar:

float r = RS * code / (4096.0 - code);           // NTC direnci
float t = 1.0 / (1.0 / 298.15 + log(r / R25) / B) - 273.15;   // °C

NTC üstteyse ilk satır r = RS * (4096.0 - code) / code olur. Küçük mikrodenetleyicilerde hesaptan tasarruf için önceden bir kod → sıcaklık tablosu hazırlanıp ara değer bulunabilir.

Sık yapılan hatalar

İlgili: ADC için gerilim bölücü, ADC ve DAC dönüşümü, Pt100 hesaplayıcı ve termokupl hesaplayıcı.