Termometry rezystancyjne: omy ↔ temperatura według IEC 60751, tolerancje, błąd przewodów i tabele
Oblicza, jak bardzo przewody połączeniowe i prąd pomiarowy zafałszowują odczyt, w temperaturze podanej powyżej.
Termometr rezystancyjny (RTD, Resistance Temperature Detector) wykorzystuje to, że rezystancja czystego metalu rośnie wraz z temperaturą. Materiałem wzorcowym jest platyna: jest stabilna, prawie liniowa i nie utlenia się. Pt100 oznacza „platyna, 100 Ω w 0 °C”; Pt1000 ma 1000 Ω, daje dziesięć razy większy sygnał i jest mniej wrażliwy na rezystancję przewodów.
Zależność rezystancji od temperatury platyny przemysłowej określa norma IEC 60751 równaniem Callendara-Van Dusena:
gdzie \(A = 3{,}9083\cdot10^{-3}\ °C^{-1}\), \(B = -5{,}775\cdot10^{-7}\ °C^{-2}\) i \(C = -4{,}183\cdot10^{-12}\ °C^{-4}\). Średni współczynnik między 0 a 100 °C, \(\alpha = \frac{R_{100} - R_0}{100\,R_0} = 0{,}00385\ °C^{-1}\), identyfikuje tę platynę. Niektóre stare czujniki amerykańskie mają α = 0,00392: ich tabele są inne i nie należy ich mylić.
| Materiał | Typowy zakres | Zakres specjalny | Właściwości |
|---|---|---|---|
| Platyna (Pt100, Pt1000) | −200 do 600 °C | do 850 °C | Stabilna, wymienna i znormalizowana. Najczęściej stosowana. |
| Nikiel (Ni100, Ni1000) | −60 do 180 °C | do 350 °C | Czulszy i tańszy, mało liniowy. Klimatyzacja i wentylacja. |
| Miedź (Cu10, Cu100) | −100 do 100 °C | do 150 °C | Bardzo liniowa, ale o małej rezystancji. Uzwojenia silników i transformatorów. |
| Termistory NTC/PTC | −100 do 200 °C | – | Bardzo czułe i bardzo nieliniowe; zabezpieczenia termiczne i elektroniczne. |
| Klasa | Tolerancja | Zakres, element drutowy | Zakres, element cienkowarstwowy | W 0 °C (Pt100) |
|---|---|---|---|---|
| AA (1/3 DIN) | ±(0,10 + 0,0017·|t|) °C | −50 do 250 °C | 0 do 150 °C | ±0,10 °C · ±0,04 Ω |
| A | ±(0,15 + 0,002·|t|) °C | −100 do 450 °C | −30 do 300 °C | ±0,15 °C · ±0,06 Ω |
| B | ±(0,30 + 0,005·|t|) °C | −196 do 600 °C | −50 do 500 °C | ±0,30 °C · ±0,12 Ω |
| C | ±(0,6 + 0,01·|t|) °C | −196 do 600 °C | −50 do 600 °C | ±0,6 °C · ±0,23 Ω |
Kalkulator stosuje zakresy elementów drutowych. Klasę AA nazywano dawniej „1/3 DIN”; sprzedaje się też czujniki 1/5 i 1/10 DIN, spoza normy.
Aby zmierzyć rezystancję, musi płynąć prąd, który wydziela \(P = I^2 R\) i nagrzewa czujnik ponad temperaturę medium. Błąd wynosi \(\Delta t = P / \delta\), gdzie \(\delta\) to podawany przez producenta współczynnik rozpraszania (mW/°C): kilka mW/°C w nieruchomym powietrzu i znacznie więcej w mieszanej cieczy. Przy 1 mA w Pt100 moc wynosi 0,1 mW, a błąd jest zwykle pomijalny; przy 5 mA jest już 25 razy większy.
| Kryterium | Termopara | Pt100 |
|---|---|---|
| Dokładność i stabilność | Średnia (±1,5 do ±2,5 °C) | Wysoka (±0,1 do ±0,3 °C w 0 °C) |
| Zakres | −200 do 1800 °C | −200 do 850 °C |
| Wymiary i szybkość | Może być bardzo cienka i szybka | Większy element, wolniejsza odpowiedź |
| Odporność na drgania | Bardzo dobra | Przeciętna |
| Okablowanie | Przewód przedłużający lub kompensacyjny | Zwykły przewód miedziany |
| Zimne złącze | Wymaga kompensacji | Nie dotyczy |
| Koszt | Niski | 2 do 3 razy wyższy |
Zobacz też: kalkulator termopar, poradnik o termoparach, przetworniki 4–20 mA i prawo Ohma.