Odczyt n × m styków za pomocą n wyjść i m wejść: obliczenia, skanowanie i odczyty fantomowe
Klikaj pola, aby zamykać lub otwierać styki matrycy 4 wyjść (Q0–Q3) na 4 wejścia (I0–I3). Każde pole pokazuje, co odczytuje PLC, gdy aktywuje dany wiersz. Zamknij trzy styki tworzące literę „L” i usuń diody, a pojawi się czwarty.
Gdy trzeba odczytać wiele styków, które rzadko są naciskane jednocześnie, np. klawiaturę, przełącznik wielopozycyjny lub kasetę przycisków, nie potrzeba osobnego wejścia dla każdego styku. Układa się je w matrycę: każdy styk łączy wiersz, zasilany z wyjścia PLC, z kolumną podłączoną do wejścia. Program włącza wyjścia po kolei, a gdy dany wiersz jest aktywny, zapalone wejścia wskazują, które styki tego wiersza są zamknięte. Przy n wyjściach i m wejściach odczytuje się do n · m styków: 4 wyjścia i 6 wejść wystarczą do 24 przycisków zamiast 24 wejść.
Każde skrzyżowanie to styk z szeregową diodą, włączony między wiersz (wyjście) a kolumnę (wejście). Linie krzyżujące się bez kropki nie są połączone; styk narysowano jako otwarty.
W PLC wyjścia zapisuje się na końcu cyklu, a wejścia odczytuje na początku następnego. Ponadto wyjście potrzebuje czasu na przełączenie, a wejście ma filtr kilku milisekund przeciw drganiom styków i zakłóceniom. Dlatego każdy wiersz musi pozostać aktywny przez kilka cykli przed odczytem kolumn, a pełne skanowanie trwa n razy dłużej. Styk, który zamknie się i otworzy w czasie krótszym niż pełne skanowanie, może zostać przeoczony: przy 8 wierszach, filtrze 3 ms i cyklu 10 ms każdy wiersz wymaga 20 ms, a skanowanie 160 ms, za długo dla szybko muśniętego przycisku.
Jeśli w aktywnym wierszu jest zamknięty styk, a w innym wierszu w tej samej kolumnie też, prąd może wrócić przez ten drugi wiersz i wypłynąć przez trzeci styk do innej kolumny: PLC odczytuje styk, którego nikt nie nacisnął. Dzieje się tak przy trzech zamkniętych stykach w narożnikach prostokąta. Rozwiązaniem jest dioda szeregowo z każdym stykiem, skierowana od wiersza do kolumny, która blokuje prąd wsteczny. Przy wyjściach PNP (dających 24 V) i wejściach dla czujników PNP anoda jest od strony wyjścia. Wystarczą zwykłe diody, np. 1N4148 lub 1N4007; odejmują ok. 0,7 V, co wejście 24 V bez problemu toleruje.
Opłaca się przy klawiaturach, przełącznikach BCD lub obrotowych, nastawnikach wielopozycyjnych i pulpitach testowych w małych maszynach, gdzie dodatkowy moduł wejść jest drogi lub brakuje miejsca. Gdy potrzeba wielu szybkich lub niezależnych wejść, lepsze są zwykle rozproszone I/O, IO-Link albo dodatkowy moduł wejść. Dla kilku przycisków jest też sposób z jednym wejściem analogowym i drabinką rezystorów, gdzie każdy przycisk daje inne napięcie.
Zobacz też: Wejścia 24 V do mikrokontrolera, Eliminacja drgań styków, Multipleksery i Symulator logiki drabinkowej.