PL

Klasyfikacja opraw

Według rozsyłu strumienia, kąta wiązki, oświetlenia zewnętrznego i ochrony

Oprawy klasyfikuje się na kilka sposobów, zależnie od tego, co jest istotne: jak dzielą światło między sufit i podłogę, jak skupiona jest ich wiązka, ile światła wysyłają ku niebu na zewnątrz albo jaką mają ochronę przed porażeniem, pyłem i wodą. Klasyfikator pokazuje dwie pierwsze dla oprawy, którą możesz ustawić.

Klasyfikator

Oprawa

1. Według rozsyłu strumienia świetlnego (CIE)

To klasyczna klasyfikacja CIE. Bierze pod uwagę, jaka część strumienia oprawy trafia do dolnej półprzestrzeni (ku podłodze), a jaka do górnej (ku sufitowi):

TypW dółW góręCechy i zastosowania
Bezpośrednie90–100 %0–10 %Maksymalne wykorzystanie światła i ciemny sufit. Downlighty, panele wpuszczane, oprawy przemysłowe high-bay, naświetlacze.
Przeważnie bezpośrednie60–90 %10–40 %Lekko rozjaśnia sufit i zmniejsza kontrast z oprawą. Oprawy zwieszane z otworem u góry.
Rozproszone (ogólne)40–60 %40–60 %Światło we wszystkich kierunkach, jak mleczna kula. Jeśli prawie nie świeci poziomo, nazywa się bezpośrednio-pośrednim.
Przeważnie pośrednie10–40 %60–90 %Miękkie światło i mało cieni. Lampy stojące i designerskie oprawy zwieszane.
Pośrednie0–10 %90–100 %Całe światło dociera odbite od sufitu: brak olśnienia i cieni, ale potrzebne są jasne sufity i większa moc.

Im bardziej pośrednie oświetlenie, tym bardziej zależy od barwy sufitu: przy białym suficie (\(\rho\) = 0,8) jest dobrze wykorzystane, przy ciemnym duża część światła się traci (zob. współczynniki odbicia). W zamian światło pośrednie jest bardziej komfortowe i ogranicza odbicia na ekranach.

2. Według kąta wiązki

Kąt rozsyłu wiązki (beam angle) to pełny kąt, w którym światłość wynosi co najmniej połowę maksymalnej. Kąt pola (field angle) to ten sam kąt mierzony przy 10 %. Poza nim światło jest pomijalne. W kartach widać go na krzywej biegunowej.

NazwaKąt wiązki (50 %)Typowe zastosowania
Bardzo wąska (narrow spot)< 15°Akcentowanie małych przedmiotów, bardzo wysokie stropy, projekcja na duże odległości
Wąska (spot)15–30°Witryny, obrazy, reflektory akcentujące, oprawy w bardzo wysokich halach
Średnia (flood)30–60°Downlighty, oświetlenie lad i stref
Szeroka (wide flood)60–90°Oświetlenie ogólne przy średnich lub wysokich stropach
Bardzo szeroka> 90°Panele, belki LED, plafony: oświetlenie ogólne przy niskich stropach

Zakresy nieco różnią się u różnych producentów: nie ma jednej normy dla tych nazw.

Zasada: im wyższy strop, tym węższa musi być wiązka, aby światło dotarło do płaszczyzny roboczej i nie traciło się na ścianach; im niższy strop, tym szersza, aby oświetlenie było równomierne bez montowania wielu opraw.

Typy NEMA naświetlaczy

Dla naświetlaczy powszechnie stosuje się klasyfikację NEMA (USA), opartą na kącie pola, przy 10 % maksymalnej światłości:

Typ NEMAKąt polaOpis
110–18°Bardzo wąski
218–29°Wąski
329–46°Średnio wąski
446–70°Średni
570–100°Średnio szeroki
6100–130°Szeroki
7> 130°Bardzo szeroki

Naświetlacz może mieć różny kąt w poziomie i w pionie; wtedy podaje się oba typy, np. „NEMA 6 × 4". Naświetlacze symetryczne mają wiązkę okrągłą lub kwadratową; asymetryczne kierują światło bardziej do przodu niż w górę i stosuje się je do elewacji, billboardów i boisk, bo pozwalają zamontować naświetlacz poziomo i ograniczają olśnienie.

3. Oświetlenie zewnętrzne: światło ku niebu

Na zewnątrz najważniejsze jest, ile światła ucieka powyżej horyzontu, bo to ono powoduje łunę nocnego nieba, czyli zanieczyszczenie światłem.

Nowoczesna oprawa drogowa z płaską szybą zamontowana poziomo praktycznie nie świeci w górę. Pochylenie jej, aby „sięgała dalej", zwiększa światło ku niebu i zwykle pogarsza olśnienie.

4. Według ochrony

Ochrona przed porażeniem

KlasaOchronaWymaganie
Klasa IIzolacja podstawowa i części metalowe połączone z przewodem ochronnymObowiązkowe przyłączenie przewodu ochronnego
Klasa IIIzolacja podwójna lub wzmocniona (symbol dwóch kwadratów)Bez przewodu ochronnego
Klasa IIIZasilanie bardzo niskim napięciem bezpiecznym (SELV, do 50 V AC)Odseparowane źródło bezpieczne

Stopnie ochrony IP i IK

Kod IP (PN-EN 60529) określa ochronę przed ciałami stałymi (pierwsza cyfra, 0–6) i przed wodą (druga, 0–8). Typowe wartości: IP20 w suchych wnętrzach, IP44 w łazienkach poza strefą prysznica, IP65 na zewnątrz i w strefach ze strugami wody, IP66 lub wyżej w przemyśle spożywczym oraz IP67/IP68 dla opraw najazdowych lub zanurzalnych. Kod IK (PN-EN 62262) określa odporność na uderzenia, od IK00 do IK10; w halach sportowych lub miejscach narażonych na wandalizm stosuje się oprawy IK08 lub wyższe.

5. Według sposobu montażu

Wpuszczane (w sufit podwieszany), natynkowe, zwieszane, szynoprzewodowe, kinkiety, stojące, biurkowe, naświetlacze, słupki, oprawy słupowe i wysięgnikowe, najazdowe i hermetyczne. Sposób montażu wyznacza możliwy rozsył: oprawa wpuszczana może być tylko bezpośrednia, a zwieszana może być dowolnego typu.

Zobacz też: wykresy fotometryczne, metoda punktowa, przelicznik luksów, lumenów i kandeli i temperatura barwowa.