TR

İletkenler arası kuvvetler

Bir akımın manyetik alanı, iki iletken arasındaki kuvvet ve bir barada kısa devre kuvvetleri

Akım taşıyan her iletken çevresinde halkalar biçiminde bir manyetik alan oluşturur ve bu alanın içindeki akım taşıyan her iletken bir kuvvete maruz kalır. Normal akımlarda bu kuvvetler küçüktür. Kısa devrede, onlarca kiloamperle, baraları bükebilir, izolatörleri kırabilir ve kabloları kelepçelerinden koparabilir.

Bir iletkenin alanı ve iki iletken arasındaki kuvvet

Uzun düz bir iletkenin alanı uzaklıkla azalır; iki paralel iletken arasındaki metre başına kuvvet ise akımlarının çarpımıyla orantılıdır:

\[ B = \frac{\mu_0\, I}{2\pi\, r} \]

\[ \frac{F}{l} = \frac{\mu_0\, I_1\, I_2}{2\pi\, d} = 2\cdot 10^{-7}\,\frac{I_1\, I_2}{d}\ \text{N/m} \]

Simülatör

Göster

· dışarı çıkan akım, × içeri giren. Sarı çizgiler alan çizgileri, turuncu oklar her iletkene etkiyen kuvvettir. İletkenleri sürükleyin; B'yi ölçmek için boş bir noktaya dokunun. Üç fazda, altta L2 (turuncu) ve L1 (mor) üzerindeki yatay kuvvet çizilir.

Deneyin

Barada kısa devre kuvvetleri

Üç fazlı kısa devrede en çok zorlanan orta fazdır. IEC 60865'e göre, l aralıklı iki mesnet arasında ona etkiyen en büyük kuvvet:

\[ F_{m3} = \frac{\mu_0}{2\pi}\,\frac{\sqrt{3}}{2}\, i_p^2\,\frac{l}{a_m} \qquad i_p = \kappa\,\sqrt{2}\,I_k'' \]

ip kısa devre tepe akımıdır: simetrik akım \( I_k'' \) artı ilk yarım periyodun DA bileşeni. κ faktörü çok dirençli şebekelerde 1,02'den çok endüktif şebekelerde 2'ye kadar çıkar; büyük bir transformatörün yakınında genellikle 1,7 ile 1,9 arasındadır. am etkin faz aralığıdır; tek baralarda neredeyse eksen aralığına eşittir.

Eşdeğer statik kuvvet; baranın kendi titreşimi ve mesnetler arasındaki dağılım hesaba katılmaz. Bara ve izolatör boyutlandırması için IEC 60865'e veya pano üreticisinin deneylerine uyulmalıdır.

Örnek

1000 kVA'lık bir transformatörün yanındaki bir pano yaklaşık 25 kA kısa devre akımı görebilir. κ = 1,8 ile tepe 64 kA'dir. Fazlar 10 cm arayla ve mesnetler her 50 cm'de bir olduğunda orta faza etkiyen kuvvet yaklaşık 3500 N'dur: saniyenin birkaç onda biri boyunca yarım metrelik açıklığın ortasına 350 kg'dan fazla bir itme.