TR

Yüklerin elektrik alanı

Alan çizgileri, eşpotansiyeller ve potansiyel: yükleri yerleştirin ve alanın nasıl dağıldığını görün

Her elektrik yükü çevresinde diğer yükleri iten bir alan oluşturur. Bu alan görünmez ama çizilebilir: alan çizgileri pozitif bir yükü nereye iteceğini, eşpotansiyeller ise aynı gerilimdeki noktaları gösterir. Bunlarla uçlarda neden ark oluştuğu, bir arabanın neden yıldırımdan koruduğu ya da orta gerilim kablolarının neden ekranlı olduğu anlaşılır.

Simülatör

Göster

Yükleri taşımak için sürükleyin. Boş bir noktaya dokunun (ya da fareyle üzerine gelin), orada alanı ve potansiyeli ölçün; mavi ok alanın yönüdür. Kırmızı pozitif, mavi negatif potansiyeldir. Yükler nanokulomb cinsindendir ve çizim alanı 60 cm genişliğindedir.

Deneyin

Coulomb yasası, alan ve potansiyel

İki yük zıt işaretliyse çeker, aynı işaretliyse iter; kuvvet uzaklığın karesiyle azalır:

\[ F = k\,\frac{q_1\,q_2}{r^2} \qquad E = k\,\frac{q}{r^2} \qquad V = k\,\frac{q}{r} \qquad k \approx 9 \cdot 10^9\ \text{N·m}^2/\text{C}^2 \]

Dielektrik dayanım: ark ne zaman oluşur

Alan belirli bir değeri aşarsa yalıtkan yalıtmayı bırakır ve ark oluşur. Kuru havada ve düzgün alanda bu sınır yaklaşık 3 kV/mm'dir. Ama alan neredeyse hiçbir zaman düzgün değildir:

MalzemeYaklaşık dielektrik dayanım
Kuru hava, düzgün alan3 kV/mm
Transformatör yağı10–20 kV/mm
Emprenye kâğıt10–40 kV/mm
PVC15–30 kV/mm
Çapraz bağlı polietilen (XLPE)20–50 kV/mm
Mika50–100 kV/mm

Bunlar kısa süreli deney değerleridir. Yalıtımlar ısı, nem ve kısmi deşarjlarla yaşlandığı için bunun çok altında çalışır.

İletkenler ve Faraday kafesi

Dengedeki bir iletkenin içinde alan sıfırdır: serbest yükler onu yok edene kadar hareket eder. Bu yüzden bir iletkenin tüm yüzeyi aynı potansiyeldedir ve alan çizgileri ona dik ulaşır. Kapalı metal bir kutu, içini dışarıdaki elektrik alanlarından yalıtır: bu Faraday kafesidir. Bu yüzden araba yıldırımdan korur, ekranlı kablolar parazitleri azaltır ve metal panolar topraklanır.

Kondansatörlerin ve kabloların içindeki alanı gerçek değerlerle görmek için kondansatörlerde ve kablo yalıtımında alan sayfasına geçin.