Linie pola, ekwipotencjale i potencjał: umieść ładunki i zobacz, jak rozkłada się pole
Każdy ładunek elektryczny wytwarza wokół siebie pole, które popycha inne ładunki. Pola nie widać, ale można je narysować: linie pola pokazują, dokąd popchnęłoby ładunek dodatni, a ekwipotencjale łączą punkty o tym samym napięciu. Dzięki nim widać, dlaczego łuk powstaje na ostrzach, dlaczego samochód chroni przed piorunem i dlaczego kable średniego napięcia mają ekran.
Przeciągaj ładunki, aby je przesuwać. Dotknij pustego miejsca (lub najedź myszą), aby zmierzyć tam pole i potencjał; niebieska strzałka to kierunek pola. Czerwony to potencjał dodatni, niebieski ujemny. Ładunki są w nanokulombach, a obszar rysunku ma 60 cm szerokości.
Dwa ładunki przyciągają się, gdy mają różne znaki, a odpychają, gdy jednakowe, z siłą malejącą z kwadratem odległości:
\[ F = k\,\frac{q_1\,q_2}{r^2} \qquad E = k\,\frac{q}{r^2} \qquad V = k\,\frac{q}{r} \qquad k \approx 9 \cdot 10^9\ \text{N·m}^2/\text{C}^2 \]
Jeśli pole przekroczy pewną wartość, izolator przestaje izolować i powstaje łuk. W suchym powietrzu i polu jednorodnym ta granica wynosi około 3 kV/mm. Ale pole prawie nigdy nie jest jednorodne:
| Materiał | Orientacyjna wytrzymałość elektryczna |
|---|---|
| Suche powietrze, pole jednorodne | 3 kV/mm |
| Olej transformatorowy | 10–20 kV/mm |
| Papier nasycany | 10–40 kV/mm |
| PVC | 15–30 kV/mm |
| Polietylen usieciowany (XLPE) | 20–50 kV/mm |
| Mika | 50–100 kV/mm |
To wartości z prób krótkotrwałych. Izolacje pracują dużo poniżej, bo starzeją się od ciepła, wilgoci i wyładowań niezupełnych.
Wewnątrz przewodnika w równowadze pole jest zerowe: swobodne ładunki przemieszczają się, aż je zniosą. Dlatego cała powierzchnia przewodnika ma ten sam potencjał, a linie pola dochodzą do niej prostopadle. Zamknięta metalowa obudowa izoluje swoje wnętrze od zewnętrznych pól elektrycznych: to klatka Faradaya. Dlatego samochód chroni przed piorunem, kable ekranowane zmniejszają zakłócenia, a metalowe szafy się uziemia.
Aby zobaczyć pole wewnątrz kondensatorów i kabli z rzeczywistymi wartościami, przejdź do strony pole w kondensatorach i w izolacji kabli.