PL

Pole elektryczne ładunków

Linie pola, ekwipotencjale i potencjał: umieść ładunki i zobacz, jak rozkłada się pole

Każdy ładunek elektryczny wytwarza wokół siebie pole, które popycha inne ładunki. Pola nie widać, ale można je narysować: linie pola pokazują, dokąd popchnęłoby ładunek dodatni, a ekwipotencjale łączą punkty o tym samym napięciu. Dzięki nim widać, dlaczego łuk powstaje na ostrzach, dlaczego samochód chroni przed piorunem i dlaczego kable średniego napięcia mają ekran.

Symulator

Pokaż

Przeciągaj ładunki, aby je przesuwać. Dotknij pustego miejsca (lub najedź myszą), aby zmierzyć tam pole i potencjał; niebieska strzałka to kierunek pola. Czerwony to potencjał dodatni, niebieski ujemny. Ładunki są w nanokulombach, a obszar rysunku ma 60 cm szerokości.

Co wypróbować

Prawo Coulomba, pole i potencjał

Dwa ładunki przyciągają się, gdy mają różne znaki, a odpychają, gdy jednakowe, z siłą malejącą z kwadratem odległości:

\[ F = k\,\frac{q_1\,q_2}{r^2} \qquad E = k\,\frac{q}{r^2} \qquad V = k\,\frac{q}{r} \qquad k \approx 9 \cdot 10^9\ \text{N·m}^2/\text{C}^2 \]

Wytrzymałość elektryczna: kiedy powstaje łuk

Jeśli pole przekroczy pewną wartość, izolator przestaje izolować i powstaje łuk. W suchym powietrzu i polu jednorodnym ta granica wynosi około 3 kV/mm. Ale pole prawie nigdy nie jest jednorodne:

MateriałOrientacyjna wytrzymałość elektryczna
Suche powietrze, pole jednorodne3 kV/mm
Olej transformatorowy10–20 kV/mm
Papier nasycany10–40 kV/mm
PVC15–30 kV/mm
Polietylen usieciowany (XLPE)20–50 kV/mm
Mika50–100 kV/mm

To wartości z prób krótkotrwałych. Izolacje pracują dużo poniżej, bo starzeją się od ciepła, wilgoci i wyładowań niezupełnych.

Przewodniki i klatka Faradaya

Wewnątrz przewodnika w równowadze pole jest zerowe: swobodne ładunki przemieszczają się, aż je zniosą. Dlatego cała powierzchnia przewodnika ma ten sam potencjał, a linie pola dochodzą do niej prostopadle. Zamknięta metalowa obudowa izoluje swoje wnętrze od zewnętrznych pól elektrycznych: to klatka Faradaya. Dlatego samochód chroni przed piorunem, kable ekranowane zmniejszają zakłócenia, a metalowe szafy się uziemia.

Aby zobaczyć pole wewnątrz kondensatorów i kabli z rzeczywistymi wartościami, przejdź do strony pole w kondensatorach i w izolacji kabli.