Alanın bir yalıtkanda nasıl dağıldığı, hava kabarcığının neden tehlikeli olduğu ve orta gerilim kablolarının neden ekranlı olduğu
Bir yalıtım dayandığı gerilim yüzünden değil, en çok zorlanan noktasındaki kV/mm cinsinden elektrik alanı yüzünden delinir. Alan eşit dağılıyorsa gerilimi kalınlığa bölmek yeter. Ama farklı malzemelerden birkaç katman varsa ya da geometri bir kablodaki gibi kavisliyse, bazı bölgeler diğerlerinden çok daha fazla zorlanır.
Tek bir dielektrikle alan düzgündür: \( E = U/d \). Seri iki katmanda elektrik akı yoğunluğu D ikisinde de aynıdır, bu yüzden alan geçirgenliği düşük olan katmanda daha büyüktür:
\[ E_i = \frac{U}{\varepsilon_{ri} \sum_j d_j/\varepsilon_{rj}} \qquad C = \frac{\varepsilon_0\,A}{\sum_j d_j/\varepsilon_{rj}} \]
Çizgiler alanın büyük olduğu yerde daha sıktır; kırmızı, yaklaşık dielektrik dayanımını aşan katmandır.
Hava, tüm yalıtkanlar içinde en düşük geçirgenliğe ve en kötü dielektrik dayanıma sahiptir. Reçine içindeki bir kabarcık, yalıtımla sac arasındaki bir boşluk ya da kâğıtla iletken arasındaki bir hava katmanı, çevrelerindeki katı malzemeden kat kat büyük bir alan taşır. Simülatörün başlangıç ayarında 2 mm kâğıt ve 0,2 mm hava üzerindeki 10 kV, kâğıdı rahat bir 3,7 kV/mm'de bırakır ama havayı neredeyse 13 kV/mm'ye, dayanabileceğinin çok üstüne çıkarır.
Orada kısmi deşarjlar ortaya çıkar: boşluğun içinde, tüm yalıtımı köprülemeyen ama delininceye kadar onu yavaş yavaş aşındıran küçük kıvılcımlar. Bu yüzden orta gerilim sargıları vakumla emprenye edilir, kuru tip transformatörler kabarcıksız dökülür ve kablo ekleri özenle yapılır.
Tek damarlı ekranlı bir kabloda alan, iletkenden ekrana radyal yönde uzanır. İletkenin yakınında yüzey daha küçük olduğu için alan orada en büyük, ekranın yanında en küçüktür:
\[ E(r) = \frac{U_0}{r\,\ln(R/r_0)} \qquad C = \frac{2\pi\,\varepsilon_0\,\varepsilon_r}{\ln(R/r_0)} \]
U0 iletken ile ekran arasındaki gerilimdir, yani şebekenin faz-toprak gerilimi; r0 iletkenin yarı iletken katmanı üzerindeki yarıçap, R ise dış yarı iletken katmanın altındaki yarıçaptır.
Ticari kabloların yaklaşık ölçüleri; kesin değerler için üreticinin veri sayfasına bakın. Kapasitif akım 50 Hz içindir.
Yükler, uçlar ve levhalar çevresinde alanın nasıl çizildiğini görmek için elektrik alanı simülatörünü kullanın. Devre kondansatörleri için kondansatör hesabı.