PL

Pole w kondensatorach i kablach

Jak rozkłada się pole w izolatorze, dlaczego pęcherzyk powietrza jest groźny i dlaczego kable średniego napięcia mają ekran

Izolacja nie ulega przebiciu z powodu napięcia, które wytrzymuje, lecz z powodu natężenia pola elektrycznego w kV/mm w najbardziej obciążonym miejscu. Jeśli pole rozkłada się równomiernie, wystarczy podzielić napięcie przez grubość. Ale gdy jest kilka warstw różnych materiałów albo geometria jest zakrzywiona, jak w kablu, niektóre strefy pracują dużo ciężej niż inne.

Kondensator płaski z jedną lub dwiema warstwami

Przy jednym dielektryku pole jest jednorodne: \( E = U/d \). Przy dwóch warstwach szeregowo indukcja elektryczna D jest w obu taka sama, więc pole jest większe w warstwie o mniejszej przenikalności:

\[ E_i = \frac{U}{\varepsilon_{ri} \sum_j d_j/\varepsilon_{rj}} \qquad C = \frac{\varepsilon_0\,A}{\sum_j d_j/\varepsilon_{rj}} \]

Linie są gęstsze tam, gdzie pole jest większe; na czerwono warstwa, która przekracza swoją orientacyjną wytrzymałość elektryczną.

Pęcherzyk powietrza

Powietrze ma najmniejszą przenikalność ze wszystkich izolatorów i najgorszą wytrzymałość elektryczną. Pęcherzyk w żywicy, luz między izolacją a blachą albo warstwa powietrza między papierem a przewodnikiem przenoszą pole kilka razy większe niż otaczający je materiał stały. Przy początkowych ustawieniach symulatora 10 kV na 2 mm papieru i 0,2 mm powietrza daje w papierze bezpieczne 3,7 kV/mm, ale w powietrzu prawie 13 kV/mm, znacznie powyżej tego, co wytrzymuje.

Tam pojawiają się wyładowania niezupełne: małe iskry wewnątrz wtrąciny, które nie przebijają całej izolacji, ale stopniowo ją niszczą, aż do przebicia. Dlatego uzwojenia średniego napięcia nasyca się próżniowo, transformatory suche zalewa bez pęcherzyków, a mufy kablowe montuje starannie.

Ekranowany kabel średniego napięcia

W ekranowanym kablu jednożyłowym pole biegnie promieniowo od żyły do ekranu. Ponieważ powierzchnia przy żyle jest mniejsza, pole jest tam największe, a przy ekranie najmniejsze:

\[ E(r) = \frac{U_0}{r\,\ln(R/r_0)} \qquad C = \frac{2\pi\,\varepsilon_0\,\varepsilon_r}{\ln(R/r_0)} \]

U0 to napięcie między żyłą a ekranem, czyli fazowe sieci; r0 to promień na warstwie półprzewodzącej żyły, a R promień pod zewnętrzną warstwą półprzewodzącą.

Pole w izolacjiPole przy rozkładzie równomiernym, U0/grubość

Przybliżone wymiary kabli handlowych; dokładne wartości w karcie producenta. Prąd pojemnościowy przy 50 Hz.

Czego to uczy

Próby i środki ostrożności

Jak wygląda pole wokół ładunków, ostrzy i płyt, pokazuje symulator pola elektrycznego. Dla kondensatorów w obwodach: obliczanie kondensatorów.