Narysuj wejścia na przebiegu czasowym i zobacz, jak reagują Q i Q'
Klikaj niebieskie wiersze, aby zmienić wejście w danej chwili. Pomarańczowe linie oznaczają narastające zbocza zegara; przerzutnik pobiera stan wejść tuż przed każdym zboczem. Obszary zakreskowane na czerwono to stany nieokreślone.
Przerzutnik bistabilny to najmniejszy układ pamięci: przechowuje jeden bit. Ma dwa stany stabilne, Q = 1 (ustawienie, set) i Q = 0 (zerowanie, reset), i utrzymuje ostatni z nich dowolnie długo, dopóki jest zasilany. Jego wyjście zależy nie tylko od bieżących wejść, ale też od tego, co działo się wcześniej, dlatego jest podstawą układów sekwencyjnych: rejestrów, liczników, pamięci i automatów stanów. Prawie zawsze ma też wyjście zanegowane Q' (lub Q̅).
Najprostszy to dwie bramki NOR połączone krzyżowo:
Przy S = 1 wyjście Q przechodzi w 1; przy R = 1 w 0; gdy oba są 0, stan się utrzymuje. Przy S = R = 1 oba wyjścia przechodzą w 0 (Q i Q' przestają być komplementarne), a jeśli potem oba wejścia wrócą do 0 jednocześnie, stan końcowy zależy od tego, która bramka jest szybsza: to kombinacja zabroniona. Symulator zaznacza ją na czerwono.
Porównaj w symulatorze zatrzask D i przerzutnik D z tym samym sygnałem: zatrzask kopiuje zmiany D, dopóki EN = 1; przerzutnik patrzy na D tylko przy zboczach zaznaczonych na pomarańczowo.
| D | Qn+1 |
|---|---|
| 0 | 0 |
| 1 | 1 |
Kopiuje D przy każdym zboczu. Qn+1 = D
| J | K | Qn+1 |
|---|---|---|
| 0 | 0 | Qn (pamiętanie) |
| 0 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 1 |
| 1 | 1 | Q'n (zmiana) |
Jak SR, ale bez stanu zabronionego. Qn+1 = J·Q' + K'·Q
| T | Qn+1 |
|---|---|
| 0 | Qn |
| 1 | Q'n |
Zmienia stan przy każdym zboczu, gdy T = 1. Qn+1 = T ⊕ Q
| S | R | Qn+1 |
|---|---|---|
| 0 | 0 | Qn |
| 0 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 1 |
| 1 | 1 | zabroniony |
Qn+1 = S + R'·Q, przy S·R = 0
Projektując układ sekwencyjny, znamy żądaną zmianę (z Qn na Qn+1) i musimy wiedzieć, co podać na wejścia. Pokazuje to tablica wzbudzeń (X = dowolne):
| Qn → Qn+1 | D | J | K | T | S | R |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 0 → 0 | 0 | 0 | X | 0 | 0 | X |
| 0 → 1 | 1 | 1 | X | 1 | 1 | 0 |
| 1 → 0 | 0 | X | 1 | 1 | 0 | 1 |
| 1 → 1 | 1 | X | 0 | 0 | X | 0 |
Wartości X pozwalają znacznie uprościć równania za pomocą siatki Karnaugha. Przerzutnik T lub JK z J = K = 1 dzieli częstotliwość zegara przez dwa: łącząc kilka szeregowo, otrzymuje się licznik binarny.
| Układ | Zawartość |
|---|---|
| 74HC74 | 2 przerzutniki D wyzwalane zboczem narastającym, z preset i clear |
| 74HC112 | 2 przerzutniki JK wyzwalane zboczem opadającym, z preset i clear |
| 74HC75 | 4 zatrzaski D (przezroczyste) |
| 74HC273 / 74HC574 | 8 przerzutników D (rejestr 8-bitowy); 574 z wyjściami trójstanowymi |
| 74HC573 | 8 zatrzasków D z wyjściami trójstanowymi |
| CD4013 | 2 przerzutniki D (seria 4000) |
| CD4027 | 2 przerzutniki JK (seria 4000) |
Zobacz też: symulator bramek logicznych, algebra Boole’a, eliminacja drgań przycisków i symulator ladder (cewki z podtrzymaniem SET/RESET w sterowniku PLC działają jak zatrzask SR).