PL

Przerzutniki

Narysuj wejścia na przebiegu czasowym i zobacz, jak reagują Q i Q'

Symulator przebiegów czasowych

Przerzutnik

Klikaj niebieskie wiersze, aby zmienić wejście w danej chwili. Pomarańczowe linie oznaczają narastające zbocza zegara; przerzutnik pobiera stan wejść tuż przed każdym zboczem. Obszary zakreskowane na czerwono to stany nieokreślone.

Czym jest przerzutnik

Przerzutnik bistabilny to najmniejszy układ pamięci: przechowuje jeden bit. Ma dwa stany stabilne, Q = 1 (ustawienie, set) i Q = 0 (zerowanie, reset), i utrzymuje ostatni z nich dowolnie długo, dopóki jest zasilany. Jego wyjście zależy nie tylko od bieżących wejść, ale też od tego, co działo się wcześniej, dlatego jest podstawą układów sekwencyjnych: rejestrów, liczników, pamięci i automatów stanów. Prawie zawsze ma też wyjście zanegowane Q' (lub Q̅).

Najprostszy to dwie bramki NOR połączone krzyżowo:

Przy S = 1 wyjście Q przechodzi w 1; przy R = 1 w 0; gdy oba są 0, stan się utrzymuje. Przy S = R = 1 oba wyjścia przechodzą w 0 (Q i Q' przestają być komplementarne), a jeśli potem oba wejścia wrócą do 0 jednocześnie, stan końcowy zależy od tego, która bramka jest szybsza: to kombinacja zabroniona. Symulator zaznacza ją na czerwono.

Zatrzask czy przerzutnik: poziom czy zbocze

Porównaj w symulatorze zatrzask D i przerzutnik D z tym samym sygnałem: zatrzask kopiuje zmiany D, dopóki EN = 1; przerzutnik patrzy na D tylko przy zboczach zaznaczonych na pomarańczowo.

Tablice przerzutników

Przerzutnik D

DQn+1
00
11

Kopiuje D przy każdym zboczu. Qn+1 = D

Przerzutnik JK

JKQn+1
00Qn (pamiętanie)
010
101
11Q'n (zmiana)

Jak SR, ale bez stanu zabronionego. Qn+1 = J·Q' + K'·Q

Przerzutnik T

TQn+1
0Qn
1Q'n

Zmienia stan przy każdym zboczu, gdy T = 1. Qn+1 = T ⊕ Q

Zatrzask SR

SRQn+1
00Qn
010
101
11zabroniony

Qn+1 = S + R'·Q, przy S·R = 0

Tablica wzbudzeń: do projektowania liczników

Projektując układ sekwencyjny, znamy żądaną zmianę (z Qn na Qn+1) i musimy wiedzieć, co podać na wejścia. Pokazuje to tablica wzbudzeń (X = dowolne):

Qn → Qn+1DJKTSR
0 → 000X00X
0 → 111X110
1 → 00X1101
1 → 11X00X0

Wartości X pozwalają znacznie uprościć równania za pomocą siatki Karnaugha. Przerzutnik T lub JK z J = K = 1 dzieli częstotliwość zegara przez dwa: łącząc kilka szeregowo, otrzymuje się licznik binarny.

Wejścia asynchroniczne, czasy i drgania styków

UkładZawartość
74HC742 przerzutniki D wyzwalane zboczem narastającym, z preset i clear
74HC1122 przerzutniki JK wyzwalane zboczem opadającym, z preset i clear
74HC754 zatrzaski D (przezroczyste)
74HC273 / 74HC5748 przerzutników D (rejestr 8-bitowy); 574 z wyjściami trójstanowymi
74HC5738 zatrzasków D z wyjściami trójstanowymi
CD40132 przerzutniki D (seria 4000)
CD40272 przerzutniki JK (seria 4000)

Zobacz też: symulator bramek logicznych, algebra Boole’a, eliminacja drgań przycisków i symulator ladder (cewki z podtrzymaniem SET/RESET w sterowniku PLC działają jak zatrzask SR).