Her taban, n bitlik işaretli sayılar, adım adım ve metinden bayta
Herhangi bir kutuya yazın, diğerleri anında güncellenir. Her büyüklükte sayı, 0x veya 0b gibi önekler ve bit grupları arasında boşluklar kabul edilir.
Bu koda sahip Unicode karakter:
Her karakter UTF-8 kodlamasına göre bir veya birkaç bayt olarak saklanır: ASCII karakterleri (aksansız harfler, rakamlar ve temel işaretler) bir bayt, «ş», «ğ» veya «€» ise iki ya da üç bayt kaplar. Herhangi bir kutuya yazın; ikili ve ondalıkta baytları boşlukla ayırın.
\(b\) tabanlı konumsal bir sistemde her basamak, konumuna göre tabanın bir kuvvetiyle çarpılmış rakam değerine eşittir; sağdan \(b^0\) ile başlanır. \(d_{k}\dots d_1 d_0\) basamaklı bir sayının değeri:
Taban, kaç farklı rakam olduğunu gösterir: onlukta 10 (0–9), ikilide 2 (0 ve 1), sekizlide 8 (0–7) ve onaltılıda 16 (0–9 ve A–F). Taban bir alt simgeyle (\(101_2\)) veya önekle belirtilir: 0b101, 0o17, 0x1F (PLC'lerde 1Fh ve 16#1F).
| Onluk | İkili | Sekizli | Hex |
|---|---|---|---|
| 0 | 0000 | 0 | 0 |
| 1 | 0001 | 1 | 1 |
| 2 | 0010 | 2 | 2 |
| 3 | 0011 | 3 | 3 |
| 4 | 0100 | 4 | 4 |
| 5 | 0101 | 5 | 5 |
| 6 | 0110 | 6 | 6 |
| 7 | 0111 | 7 | 7 |
| 8 | 1000 | 10 | 8 |
| 9 | 1001 | 11 | 9 |
| 10 | 1010 | 12 | A |
| 11 | 1011 | 13 | B |
| 12 | 1100 | 14 | C |
| 13 | 1101 | 15 | D |
| 14 | 1110 | 16 | E |
| 15 | 1111 | 17 | F |
Dijital devrelerin sistemidir: her basamak (bit) 0 veya 1'dir ve donanım bunları iki gerilim seviyesiyle temsil eder. 4 bit bir nibble, 8 bit bir bayt, 16 veya 32 bit bir word (WORD, DWORD) oluşturur. En soldaki bit en anlamlı bit (MSB), en sağdaki en anlamsız bittir (LSB). n bitle 0'dan \(2^n - 1\)'e kadar \(2^n\) değer sayılır.
İkiliyi yazmanın kısa yollarıdır: \(8 = 2^3\) ve \(16 = 2^4\) olduğundan her sekizli basamak 3 bite, her onaltılı basamak 4 bite karşılık gelir. Dönüştürmek için bitleri sağdan gruplamak yeterlidir: \(1011\,0110_2 = \text{B6}_{16}\) ve \(10\,110\,110_2 = 266_8\).
Onaltılı her yerdedir: bellek adresleri, web renkleri (#1F6FEB), MAC adresleri, hata kodları ve Modbus register'ları. Sekizli ise çoğunlukla Unix izinlerinde (chmod 755) ve bazı eski PLC'lerde kullanılır.
\(45 = 0010\,1101\). Bitler ters çevrilir: \(1101\,0010\). 1 eklenir: \(1101\,0011 = \text{D3}_{16}\). Kontrol: \(-128 + 64 + 16 + 2 + 1 = -45\).
| Değer (4 bit) | İşaret ve büyüklük | Bire tümleyen | İkiye tümleyen | Fazlalık 8 |
|---|---|---|---|---|
| +7 | 0111 | 0111 | 0111 | 1111 |
| +1 | 0001 | 0001 | 0001 | 1001 |
| 0 | 0000 ve 1000 | 0000 ve 1111 | 0000 | 1000 |
| −1 | 1001 | 1110 | 1111 | 0111 |
| −7 | 1111 | 1000 | 1001 | 0001 |
| −8 | – | – | 1000 | 0000 |
| n bitte aralık | \(\pm(2^{n-1}-1)\) | \(\pm(2^{n-1}-1)\) | \(-2^{n-1} \dots 2^{n-1}-1\) | \(-2^{n-1} \dots 2^{n-1}-1\) |
Bir işlemin sonucu aralığın dışına çıkarsa taşma (overflow) olur: 16 bitte 32767 + 1, −32768 verir. INT tipindeki PLC sayıcılarında klasik bir hatadır.
ASCII kodu her harfe, rakama ve işarete 7 bitlik bir sayı verir: «A» 65 (0x41), «a» 97 (0x61) ve «0» 48’dir (0x30); bu yüzden bir rakamın değeri 0x30 çıkarılarak bulunur. 0 ile 31 arası kodlar kontrol karakterleridir: satır besleme (LF, 0x0A), satır başı (CR, 0x0D) ya da birçok seri cihazda çerçevenin başını ve sonunu gösteren STX ve ETX gibi.
UTF-8, ilk 128 kodu değiştirmeden ASCII’yi tüm Unicode’a genişletir: diğer karakterler 2 ila 4 bayt kullanır ve ilk bayt kaç bayt geleceğini söyler. Bu yüzden Türkçe karakterli bir metin göründüğünden «daha uzun» olur ve bir cihaz bu baytları Latin-1 olarak okursa «ş» yerine «ÅŸ» gibi garip karakterler çıkar. Base64 bir metin kodlaması değil, herhangi bir baytı 64 yazdırılabilir karakterle yazmanın bir yoludur (her 3 bayt için 4 karakter); e-postada, sertifikalarda ve web isteklerinde kullanılır.
İlgili: Boole cebiri, Karnaugh haritası ve PLC ladder simülatörü.