TR

İkili, onaltılı, sekizli ve ondalık dönüştürücü

Her taban, n bitlik işaretli sayılar, adım adım ve metinden bayta

Sayı sistemleri: İkili ve onaltılı Gray kodu BCD kodları Kayan ve sabit nokta Eşlik, Hamming ve CRC

Tam sayı dönüştürücü

Herhangi bir kutuya yazın, diğerleri anında güncellenir. Her büyüklükte sayı, 0x veya 0b gibi önekler ve bit grupları arasında boşluklar kabul edilir.

Tabanlar
n bitlik gösterim

Bitler (değiştirmek için birine tıklayın)

Bu koda sahip Unicode karakter:

Adım adım

Metinden onaltılı, ikili ve Base64’e

Her karakter UTF-8 kodlamasına göre bir veya birkaç bayt olarak saklanır: ASCII karakterleri (aksansız harfler, rakamlar ve temel işaretler) bir bayt, «ş», «ğ» veya «€» ise iki ya da üç bayt kaplar. Herhangi bir kutuya yazın; ikili ve ondalıkta baytları boşlukla ayırın.

Metin ve baytlar

Konumsal sayı sistemi nedir

\(b\) tabanlı konumsal bir sistemde her basamak, konumuna göre tabanın bir kuvvetiyle çarpılmış rakam değerine eşittir; sağdan \(b^0\) ile başlanır. \(d_{k}\dots d_1 d_0\) basamaklı bir sayının değeri:

\[ N = \sum_{i=0}^{k} d_i \cdot b^{\,i} \qquad \text{örn. } 2026_{10} = 2\cdot10^3 + 0\cdot10^2 + 2\cdot10^1 + 6\cdot10^0 \]

Taban, kaç farklı rakam olduğunu gösterir: onlukta 10 (0–9), ikilide 2 (0 ve 1), sekizlide 8 (0–7) ve onaltılıda 16 (0–9 ve A–F). Taban bir alt simgeyle (\(101_2\)) veya önekle belirtilir: 0b101, 0o17, 0x1F (PLC'lerde 1Fh ve 16#1F).

OnlukİkiliSekizliHex
0000000
1000111
2001022
3001133
4010044
5010155
6011066
7011177
81000108
91001119
10101012A
11101113B
12110014C
13110115D
14111016E
15111117F

İkili sistem

Dijital devrelerin sistemidir: her basamak (bit) 0 veya 1'dir ve donanım bunları iki gerilim seviyesiyle temsil eder. 4 bit bir nibble, 8 bit bir bayt, 16 veya 32 bit bir word (WORD, DWORD) oluşturur. En soldaki bit en anlamlı bit (MSB), en sağdaki en anlamsız bittir (LSB). n bitle 0'dan \(2^n - 1\)'e kadar \(2^n\) değer sayılır.

Sekizli ve onaltılı

İkiliyi yazmanın kısa yollarıdır: \(8 = 2^3\) ve \(16 = 2^4\) olduğundan her sekizli basamak 3 bite, her onaltılı basamak 4 bite karşılık gelir. Dönüştürmek için bitleri sağdan gruplamak yeterlidir: \(1011\,0110_2 = \text{B6}_{16}\) ve \(10\,110\,110_2 = 266_8\).

Onaltılı her yerdedir: bellek adresleri, web renkleri (#1F6FEB), MAC adresleri, hata kodları ve Modbus register'ları. Sekizli ise çoğunlukla Unix izinlerinde (chmod 755) ve bazı eski PLC'lerde kullanılır.

Negatif sayılar: işaret-büyüklük, bire tümleyen ve ikiye tümleyen

Örnek: 8 bit ikiye tümleyende −45

\(45 = 0010\,1101\). Bitler ters çevrilir: \(1101\,0010\). 1 eklenir: \(1101\,0011 = \text{D3}_{16}\). Kontrol: \(-128 + 64 + 16 + 2 + 1 = -45\).

Değer (4 bit)İşaret ve büyüklükBire tümleyenİkiye tümleyenFazlalık 8
+70111011101111111
+10001000100011001
00000 ve 10000000 ve 111100001000
−11001111011110111
−71111100010010001
−8––10000000
n bitte aralık\(\pm(2^{n-1}-1)\)\(\pm(2^{n-1}-1)\)\(-2^{n-1} \dots 2^{n-1}-1\)\(-2^{n-1} \dots 2^{n-1}-1\)

Bir işlemin sonucu aralığın dışına çıkarsa taşma (overflow) olur: 16 bitte 32767 + 1, −32768 verir. INT tipindeki PLC sayıcılarında klasik bir hatadır.

Metin, ASCII ve UTF-8

ASCII kodu her harfe, rakama ve işarete 7 bitlik bir sayı verir: «A» 65 (0x41), «a» 97 (0x61) ve «0» 48’dir (0x30); bu yüzden bir rakamın değeri 0x30 çıkarılarak bulunur. 0 ile 31 arası kodlar kontrol karakterleridir: satır besleme (LF, 0x0A), satır başı (CR, 0x0D) ya da birçok seri cihazda çerçevenin başını ve sonunu gösteren STX ve ETX gibi.

UTF-8, ilk 128 kodu değiştirmeden ASCII’yi tüm Unicode’a genişletir: diğer karakterler 2 ila 4 bayt kullanır ve ilk bayt kaç bayt geleceğini söyler. Bu yüzden Türkçe karakterli bir metin göründüğünden «daha uzun» olur ve bir cihaz bu baytları Latin-1 olarak okursa «ş» yerine «ÅŸ» gibi garip karakterler çıkar. Base64 bir metin kodlaması değil, herhangi bir baytı 64 yazdırılabilir karakterle yazmanın bir yoludur (her 3 bayt için 4 karakter); e-postada, sertifikalarda ve web isteklerinde kullanılır.

İlgili: Boole cebiri, Karnaugh haritası ve PLC ladder simülatörü.