TR

Gray kodu

İkili ↔ Gray dönüştürücü, n bitlik tablo ve mutlak enkoder diski

Sayı sistemleri: İkili ve onaltılı Gray kodu BCD kodları Kayan ve sabit nokta Eşlik, Hamming ve CRC

İkiliden Gray’e ve Gray’den ikiliye dönüştürücü

Herhangi bir kutuya yazın. −1 ve +1 düğmeleriyle komşu değere geçerken ikilide ve Gray’de kaç bitin değiştiği görülür.

Değer

Adım adım

Gray kodu tablosu ve enkoder diski

Gray sütununda, bir önceki satıra göre değişen tek bit kalın yazılıdır. Değeri dönüştürücüye ve disklere aktarmak için bir satıra tıklayın.

Disklerde iç iz en anlamlı bit, dış iz en az anlamlı bittir; siyah dilim 1 demektir. Kırmızı çizgi okunan konumu gösterir. İkili diskte birkaç izin aynı anda değiştiği konumlar vardır; Gray diskte her zaman yalnızca biri değişir.

Gray kodu nedir

Yansıtılmış ikili da denen Gray kodunda ardışık iki değer yalnızca bir bitte farklıdır. Doğal ikilide 7’den (0111) 8’e (1000) geçerken dört bit birden değişir; tam aynı anda değişmezlerse bir an için yanlış değerler okunur: 0111 → 1111 → 1011 → 1000, yani 7 → 15 → 11 → 8. Gray ile (0100 → 1100) bu olamaz: okunan değer ya bir öncekidir ya bir sonraki, asla uzak bir değer değildir. Ayrıca döngüseldir: son kod da ilk koddan yalnızca bir bitte farklıdır.

Gray ağırlıklı bir kod değildir: bir bit her zaman aynı değeri taşımaz, bu yüzden hesap yapmadan önce ikiliye çevrilmesi gerekir.

Nasıl oluşturulur: yansıtma

n bitlik tablo n − 1 bitlik tablodan çıkar: liste yazılır, altına aynı liste ters sırayla (aynadaki gibi yansıtılmış) yazılır ve ilk yarının önüne 0, ikinci yarının önüne 1 eklenir. 1 bitten (0, 1) 2 bite (00, 01, 11, 10), oradan da 3 bite geçilir:

3 bitlik Gray

0 00 · 0 01 · 0 11 · 0 10  |  1 10 · 1 11 · 1 01 · 1 00

Yani: 000, 001, 011, 010, 110, 111, 101, 100. Yansıma çizgisinde (010 → 110) yalnızca eklenen bit değişir.

Dönüşüm formülleri

\[ \text{İkili} \to \text{Gray: } g = b \oplus (b \gg 1) \qquad \text{Gray} \to \text{ikili: } b_{k} = g_{k},\; b_{i} = b_{i+1} \oplus g_{i} \]

Gray’e geçmek için her bit solundaki bitle özel VEYA işlemine sokulur; en anlamlı bit olduğu gibi aktarılır. Geri dönmek için ilk bit aktarılır ve sonraki her bit önceki ikili bit ile Gray bitinin özel VEYA’sıdır: \(1101_{Gray} \to 1,\;1\oplus1=0,\;0\oplus0=0,\;0\oplus1=1 \to 1001_2 = 9\). PLC’de XOR ve kaydırmalardan oluşan bir döngüyle ya da bit sayısı azsa bir tabloyla yapılır; devrede ise bir XOR kapısı zinciriyle.

Nerede kullanılır

2ⁿ konumu olmayan enkoderler: fazlalıklı Gray

360 konumlu bir enkoder 9 bit (512 kod) gerektirir. 0–359 kodları kullanılsaydı 359’dan 0’a geçerken birkaç bit değişirdi. Çözüm yansımanın simetrisinden yararlanmaktır: ortadaki kodlar, 76’dan 435’e kadar kullanılır (her iki yanda \((512 - 360)/2 = 76\) kod bırakılır). 435 ve 76 birbirinin yansımasıdır ve yalnızca en anlamlı bitte farklıdır (\(101101010\) ve \(001101010\)); böylece tam tur da tek bitlik bir değişim olarak kalır. Okurken kod ikiliye çevrilir ve 76 çıkarılır. Bu yüzden bazı enkoderler veri sayfasında bir ofset veya fazlalık belirtir.

Birim uzaklıklı diğer kodlar

İlgili: ikili ve onaltılı dönüştürücü, darbe sayma girişleri ve eşlik, Hamming ve CRC.