TR

Bellekler

Kapasite, organizasyon, birden çok yongayla genişletme ve bellek haritası

1. Bir belleğin kapasitesi

Organizasyon

2. Belleği birden çok yongayla genişletmek

Mevcut yonga
Kurulacak bellek

3. Bellek haritası

Yol ve aygıtlar

Organizasyon: konumlar ve genişlik

Bellek, hepsi aynı genişlikte konumlardan (sözcüklerden) oluşan bir tablodur. Adres hatları konumu seçer, veri hatları içeriğini taşır. n adres hattıyla 2n konum vardır; her biri w bit saklıyorsa kapasite:

\[ C = 2^{n} \cdot w\ \text{bit} \qquad n = \log_2(\text{konum}) \]

Bu yüzden bellekler organizasyonlarıyla anılır: 62256, 32K × 8'lik bir SRAM'dir (15 adres hattı, 8 veri hattı, 256 Kbit), 27C512 ise 64K × 8'lik bir EPROM'dur. Ayrıca kontrol sinyalleri vardır: CS veya CE (yonga seçimi), OE (okuma için çıkış etkinleştirme) ve WE (yazma); neredeyse her zaman düşük seviyede etkindir.

Birimlere dikkat: bellek üreticileri kapasiteyi bit olarak verir («256K» bir yonga 256 Kbit = 32 KB'tır) ve K = 1024 kullanır. IEC standartları Ki, Mi ve Gi'yi 2'nin kuvvetlerine, k, M ve G'yi ise disk üreticilerinin yaptığı gibi 10'un kuvvetlerine ayırır.

Genişlikte ve derinlikte genişletme

Bellek haritası

Bellek haritası hangi adresin hangi yongaya ait olduğunu gösterir. Her blok, boyutunun katı olan bir adrese yerleştirilir: böylece düşük adres hatları doğrudan yongaya gider ve CS'si yalnızca bloğun tamamında sabit değere sahip yüksek hatlara bağlı olur. Bu koşul kapılarla veya 74HC138 gibi bir kod çözücüyle kurulur. Yüksek hatların hepsi kullanılmazsa (kısmi kod çözme) devre basitleşir, ama her yonga haritanın birkaç bölgesinde tekrar görünür; bunlara görüntü veya ayna denir.

Bellek türleri

TürEnerji kesilince veri kaybolur mu?YazmaTipik kullanım
Maske ROMHayırYalnızca fabrikadaSabit içerikli büyük seriler
PROM (OTP)HayırBir kez, programlayıcıylaUcuz OTP mikrodenetleyiciler
EPROMHayırProgramlayıcı; morötesi ışıkla silinirEski cihazlar, kuvars pencereli
EEPROMHayırBayt bayt, devre üzerinde; 106 çevrim mertebesindeYapılandırma, kalibrasyon, sayaçlar
NOR flashHayırÖnce silinmesi gereken bloklar halinde; 104–105 çevrimMikrodenetleyici programı, ürün yazılımı
NAND flashHayırSayfalar halinde, bozuk blok yönetimiyleSD kartlar, USB bellekler, SSD
SRAMEvetSınırsız, çok hızlıMikrodenetleyicilerin iç RAM'i, önbellekler
DRAMEvet, ayrıca tazeleme gerektirirSınırsızBilgisayarların ana belleği
FRAM / MRAMHayırHızlı, 1012 çevrim veya fazlasıSık veri kaydı

SRAM her biti altı transistörlü bir mandalda saklar: hızlıdır ama bit başına pahalıdır. DRAM ise onu küçücük bir kondansatörün yükü olarak saklar; bu yük milisaniyeler içinde kaybolur ve sürekli tazelenmesi gerekir, ama aynı silisyuma çok daha fazlası sığar. Kalıcı bellekler yükü yüzer bir kapıda hapseder; her silme onu yıpratır, bu yüzden yazma çevrimi sayıları sınırlıdır.

Mikrodenetleyicide bellek

Bir mikrodenetleyicide üç tür de bulunur: program için flash, değişkenler ve yığın için SRAM ve korunması gereken veriler için çoğu zaman EEPROM (veya onu taklit eden bir flash bölgesi). ATmega328P'de 32 KB flash, 2 KB SRAM ve 1 KB EEPROM vardır; ESP32 programını 4 MB veya daha büyük harici bir SPI flash'ta tutar. Yetmediğinde seri yol üzerinden harici bellek eklenir: 24LC256 (32 KB) gibi I²C EEPROM, W25Q32 (4 MB) gibi SPI flash veya SPI FRAM. Yazma çevrimlerine dikkat edilmelidir: EEPROM'a her saniye bir değer yazmak 106 çevrimi iki haftadan kısa sürede tüketir.

İlgili: kod çözücüler ve kodlayıcılar, flip-floplar ve sayı sistemi dönüştürücü (adresleri onaltılığa çevirmek için).