TR

Röle ve bobinlerde flyback diyot

Endüktif bir yükü korumanın her yolu için transistördeki gerilim ve bırakma süresi

Hesaplayıcı

Bobin
V
Ω
mH
% I
Karşılaştırılan korumalar
Ω
V
V
V

Transistör açıldıktan sonra bobin akımı

Endüktansı bilmiyorsanız, 5–24 V'luk küçük rölelerde genellikle 0,1 ile 1 H arasındadır; LCR ölçerle veya osiloskopla zaman sabitinden ölçülür. Hesaplanan süre, akımın bırakma seviyesine inmesi için geçen süredir; kontağın ayrılması rölenin mekaniği nedeniyle birkaç milisaniye daha sürer.

Neden gereklidir

Bobin akım değişimlerine karşı koyar. Transistör iletimdeyken I = V/R akımı enerji depolayan bir manyetik alan oluşturur. Kesildiğinde bobin bu akımı sürdürmeye çalışır ve bunun için gereken gerilimi üretir:

\[ v = L\,\frac{di}{dt} \qquad E = \tfrac{1}{2}\,L\,I^2 \]

Akımın gidecek yolu yoksa di/dt çok büyüktür ve kolektör veya savaktaki gerilim mikrosaniyeler içinde yüzlerce, binlerce volta çıkar; ta ki bir şey dayanamayana kadar: transistör delinir, ark atlar veya mikrodenetleyiciyi sıfırlayan girişimler yayılır. Bir transistör bu darbelerden birkaçına dayanıp haftalar sonra arızalanabilir; bu da arızanın teşhisini zorlaştırır.

Diyot nasıl çalışır

Serbest geçiş (flyback) diyodu bobine paralel bağlanır, katodu artıya bakar. Transistör iletimdeyken diyot ters kutuplanmıştır ve bir şey yapmaz. Transistör açıldığında bobin akımı diyot üzerinden akmaya devam eder ve transistördeki gerilim besleme artı yaklaşık 0,7 V ile sınırlı kalır. Enerji bobinin kendi direncinde yavaş yavaş harcanır:

\[ i(t) = \left(I_0 + \frac{V_a}{R}\right) e^{-t R / L} - \frac{V_a}{R} \]

Burada Va, boşalma çevresinde akıma karşı koyan gerilimdir: yalnız diyotla 0,7 V, zenerli devrede 0,7 V artı zener gerilimi. Bu gerilim ne kadar yüksekse akım o kadar çabuk sıfırlanır.

Dezavantaj: bırakma uzar

Yalnız diyotla akım yavaş düşer ve röle daha geç bırakır. Kontak yavaş açılır, daha fazla ark oluşur ve özellikle doğru akım yüklerinde daha çabuk aşınır. Elektrovalflerde ve frenlerde gecikme süreçte hissedilebilir. Çözüm, enerjiyi transistörün dayanabileceğini aşmadan daha yüksek bir gerilimde boşaltmaktır:

KorumaTransistördeki gerilimBırakmaNotlar
DiyotV + 0,7 VEn yavaşEn basit ve ucuz. Sinyal rölelerinin çoğu için uygundur
Diyot + dirençV + 0,7 V + I·RsDaha hızlıRs bobin direnci mertebesinde; tepe Rs ile büyür
Diyot + zenerV + 0,7 V + VzÇok hızlıHız ile gerilim arasında en iyi denge; gerilim iyi belirlenir
Transistör üzerinde TVS veya zenerVTVSÇok hızlıKablodan gelen darbelere karşı da korur
RC devresi veya varistörDeğerlere bağlıHızlıDiyodun kullanılamadığı alternatif akım bobinleri için
MOSFET çığ olayıMOSFET'in delinmesiEn hızlıYalnızca veri sayfası tekrarlı çığ enerjisi EAS'yi garanti ediyorsa

Birçok röle modülü ve ULN2803 gibi sürücüler diyodu zaten içerir; ULN2803'te diyot yalnızca COM pini bobinlerin artısına bağlıysa işe yarar.

İlgili: anahtar olarak transistör, röle ve yükler için ULN2803, optokuplör ve RLC devresi.